Øèíý çóóíä íèéãýì, òºðèéí áàéãóóëëàà áîëîâñðîíãóé áîëãîõ, íèéãìèéí äýâøèë, àìãàëàí òàéâàí, ýëáýã õàíãàëóóí àìüäðàëàà öîãöëîîõûí òóëä òºð çàñàã ìààíü, ìîíãîë ò¿ìýí þó áîäîæ, þóã áàðèìæààëæ àæèëëàõ ó÷èðòàé âý ãýäýã òàëààð ñýòãýæ áîäîæ ÿâäàã ñàíààãàà ìèíèé áèå Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷èéí õóâüä íèéò èðãýä, àðä ò¿ìýíäýý õàíäàæ ãàðãàñàí "Çóóíû èëãýýëò"-äýý äóðäñàí áèëýý.

Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷èéí ñîíãóóëüä äàõèí íýð äýâøñýí òóë áè ýíýõ¿¿ Èëãýëòèéíõýý ¿çýë ñàíàà áîëîí Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðëûã òîëãîéëæ áàéñàí, Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷ººð ñîíãîãäîí àæèëëàñàí òóðøëàãàäàà òóëãóóðëàí ò¿ð¿¿÷èéí õºòºëáºðºº öîãöîîð ¿ðãýëæë¿¿ëæ ñîíãóóëüä îðîëöîõ øèíý õºòºëáºðºº áîëîâñðóóëëàà.

Òºð, èðãýäèéí õîîðîíä èòãýëöëèéã áýõæ¿¿ëýõ, òºð èðãýääýý ¿éë÷èëäýã, èðãýä íü òºðèéíõºº òºëºº ç¿òãýäýã çàð÷ìûã õýâø¿¿ëæ óëìààð èðãýí á¿ð á¿òýýë÷ýýð õºäºëìºðëºæ, ýëáýã õàíãàëóóí, àìãàëàí òàéâàí àìüäðàõ íºõöëèéã òºðººñ á¿ðä¿¿ëýõýä ÷èãëýñýí áîëíî.

Ìèíèé õ¿ñýë áîäîë, çîðèëãî ýðìýëçëýëèéã õóðààíãóéëàí òîâú¸îãëîñîí ýë õºòºëáºð Óëñûí Èõ Õóðëûí áîäëîãî, Çàñãèéí ãàçðûí ¿éë àæèëëàãààíû õºòºëáºðòýé óÿëäàí çîõèöñîí áºãººä õýðýãæèõ ãîë ¿íäýñ, áàòàëãàà íü ¿¿íä îðøèíî.

ÒÎËÈËÓÓËÀÕ ÍÜ:

Òºð, íèéãìèéí òîãòâîðòîé áàéäëûã ýðõýìëýí àðä÷èëëûã õºãæ¿¿ëæ, ýðõ ç¿éí îð÷èíã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ òàëààð:

-Ìîíãîëûí òºðèéí áîäëîãûí íýãäìýë áàéäëûã õàäãàëàõ ¿¿äíýýñ Óëñûí Èõ Õóðàë, Çàñãèéí ãàçðûí òîãòâîðòîé ¿éë àæèëëàãààã äýìæèõ áîäëîãî òóóøòàé áàðèìòëàõ

Õóâü õ¿íèé ýðõ, ýðõ ÷ºëººã õ¿íäýòãýí õàíãàõ áîëîìæèéã á¿ðä¿¿ëæ, øóäàðãà ¸ñûã ÷àíä áàðèìòëàõ ýðõ ç¿éí îð÷èíã òºãºëäºðæ¿¿ëýõ;

-¯íäýñíèé ýâ íýãäëèéã ýðõýìëýí íèéãýìä õîðòîé õàãàðàë, ñºðãºë人í ãàðàõààñ ñýðãèéëýõ

-Òºðèéí áàéãóóëëàãóóäûí àæèëëàõ ÷àäâàðûã ñàéæðóóëæ, çàñàã òºð íü àðä ò¿ìýíäýý ýýëòýé áàéõ íºõöëèéã á¿ðä¿¿ëýõ

-Ø¿¿õ, õóóëèéí áàéãóóëëàãûí ¿éë àæèëëàãààíû ýðõ ç¿éí ¿íäñèéã áîëîâñðîíãóé áîëãîõîä ÷èãëýñýí áîäëîãî õýðýãæ¿¿ëýõ

-Ýäèéí çàñãèéí áîëîí ºì÷ëºõ ýðõèéí ýñðýã ãýìò õýðýã, àëáàí òóøààëòàí õîëáîãäñîí õýðýã, ìàðãààíûã õÿíàæ øèéäâýðëýõ àæèëëàãààã øóóðõàé áîëãîõ, ø¿¿õèéí àëäàà ãàðâàë öàã òóõàéä íü èëð¿¿ëýí çàñ÷ çàëðóóëàõ ýðõ ç¿éí îð÷èíã á¿ðä¿¿ëýõ.

-Íèéãìèéí äýã æóðìûã õàíãàõ, ñàõèëãà, õàðèóöëàãûã äýýøë¿¿ëýõ ÷èãëýëýýð Óëñûí Èõ Õóðàë, Çàñãèéí ãàçðûí áàðèìòàëæ áóé áîäëîãî, ¿éë àæèëëàãààã äýìæèæ àæèëëàõ.

 

Óëñ îðíû ýäèéí çàñãèéí ÷àäàâõèéã ñàéæðóóëæ, ºñºëòèéã

õàíãàõ ÷èãëýëä Çàñãèéí ãàçðààñ õýðýãæ¿¿ëæ áàéãàà

áîäëîãîä äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ òàëààð:

-Ýêñïîðòûí ÷èãëýëèéí ¿éëäâýðëýëèéã õºãæ¿¿ëýõ ÷èãëýëýýð á¿òöèéí ººð÷ëºëò õèéõ

-Óóë óóðõàé, àÿëàë æóóë÷ëàëûí ñàëáàð, ìýäýýëëèéí òåõíîëîãèéã òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýë áîëãîí õºãæ¿¿ëýõ

-Ãàçàð òàðèàëàí, ìàë àæ àõóéí ãàðàëòàé ò¿¿õèé ýäèéã áîëîâñðóóëàõ áîëîí ýêñïîðòûí ÷èãëýëèéí

¿éëäâýðèéã äýìæèõ, äîòîîäûí ¿éëäâýðëýëèéã ñýðãýýí õºãæ¿¿ëýõ ýäèéí çàñãèéí õºø¿¿ðã¿¿äèéã áèé áîëãîõ

-Ìàë àæ àõóéã òîãòâîðòîé õºãæ¿¿ëýõ, ¿ð àøãèéã äýýøë¿¿ëýõ, ýð÷èìæ¿¿ëýõ áîäëîãûã äýìæèõ

-¯éëäâýðëýë, ¿éë÷èëãýý, õóäàëäàà, áèçíåñèéí òààòàé îð÷èíã á¿ñ íóòãèéí îíöëîãèéã õàðãàëçàí á¿ðä¿¿ëýõ

-Á¿ñ÷èëñýí õºãæëèéí ¿çýë áàðèìòëàëûã áàòëóóëàí õýðýãæ¿¿ëæ ýõëýõ

-Ìîíãîëûí èðãýä ãàçðûíõàà ¿ð øèìèéã õ¿ðòýõ, ãàçðûã ýäèéí çàñãèéí ýðãýëòýä îðóóëàõ ýðõ ç¿éí ¿íäñèéã òºãºëäºðæ¿¿ëýõ

-Äýä á¿òöèéí õ¿ðýýíä "Ìÿíãàíû çàì", ýð÷èì õ¿÷íèé áîëîí áóñàä òîìîîõîí òºñºë, õºòºëáºð õýðýãæ¿¿ëýõ.

Ýêîëîãèéí òýíöâýðò áîëîí àþóëã¿é áàéäëûã õàíãàõ òàëààð:

-Ãàçðûí õºðñíèé øèì ºãººæ, õýâëèéí ýðäýñ áàÿëãèéã àøèãëàõäàà áàéãàëü îð÷íûã íºõºí ñýðãýýæ áàéõ çàð÷ìûã õýëáýðýëòã¿é õýðýãæ¿¿ëýõ

-Ñàâ, øèì åðòºíö人 ýëáýðýëòýé õàíäàæ, õ¿ðýýëýí áóé îð÷íîî õàéðëàí õàìãààëàõ ñýòãýë ç¿éã çàëóó ¿åäýý òºëºâø¿¿ëýõ

-Àãààð ìàíäàë, õºðñ óñíû áîõèðäîë, öºëæèëò, ýëñíèé í¿¿äëýýñ ñýðãèéëýõ, îé ìîä, íóóð òîéðîì, ãîë óñíû ýõ óíäðàãûã õàìãààëàõ á¿õèé ë àðãà õýìæýýã òóñãàéëñàí áîäëîãîòîéãîîð ¿å øàòòàé õýðýãæ¿¿ëýõ.

Ýêîëîãèéí òýíöâýðò áîëîí àþóëã¿é áàéäëûã õàíãàõ òàëààð:

-Ãàçðûí õºðñíèé øèì ºãººæ, õýâëèéí ýðäýñ áàÿëãèéã àøèãëàõäàà áàéãàëü îð÷íûã íºõºí ñýðãýýæ áàéõ çàð÷ìûã õýëáýðýëòã¿é õýðýãæ¿¿ëýõ

-Ñàâ, øèì ååðòºíö人 ýëáýðýëòýé õàíäàæ, õ¿ðýýëýí áóé îð÷íîî õàéðëàí õàìãààëàõ ñýòãýë ç¿éã çàëóó ¿åäýý òºëºâø¿¿ëýõ

-Àãààð ìàíäàë, õºðñ óñíû áîõèðäîë, öºëæèëò, ýëñíèé í¿¿äëýýñ ñýðãèéëýõ, îé ìîä, íóóð òîéðîì, ãîë óñíû ýõ óíäðàãûã õàìãààëàõ á¿õèé ë àðãà õýìæýýã òóñãàéëñàí áîäëîãîòîéãîîð ¿å øàòòàé õýðýãæ¿¿ëýõ.

Èðãýäèéí àìüäðàëûí ò¿âøèíã äýýøë¿¿ëýõ, ÿäóóðëûã áóóðóóëàõ, õ¿íèé õºãæëèéã õàíãàõ òàëààð:

-Íèéãìèéí õàìãààëëûí òîãòîëöîîã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ, öàëèí, òýòãýâýð òýòãýìæèéã íýìýãä¿¿ëýõýä ÷èãëýñýí áîäëîãî õýðýãæ¿¿ëýõ

-Õ¿í àìûí ýìçýã äàâõðààíû àæèëã¿éäýë, ÿäóóðëûã áóóðóóëæ, áîëîâñðîë ìýðãýæèë ýçýìøèõ ýðìýëçëýëèéã íü äýìæèõ

-Òºðèéí òóñãàé àëáàí õààã÷äûí íèéãìèéí áàòàëãààã öààøèä ñàéæðóóëàõàä ò¿ëõ¿¿ àíõààðàõ

-2001 îíûã òàõèð äóòóó èðãýäèéã õàëàìæëàõ æèë áîëãîí çàðëàñíûã äýìæèæ òàõèð äóòóó èðãýäèéí ýðõ àøãèéã õàìãààëàõ

-Øèíæëýõ óõààí, áîëîâñðîë, òåõíîëîãèéí ñàëáàðûã òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýë áîëãîí õºãæ¿¿ëýõ

-Ìîíãîëûí èðãýä îþóíû ¿íý öýíýòýé á¿òýýë ãàðãàõ áîëîëöîî, íºõöºëèéã äýýøë¿¿ëýõ, óðàìøóóëàõ

-¯íäýñíèé ñî¸ë óðëàã, õýë, ò¿¿õèéí øèíæëýõ óõààíûã îíöãîéëîí àíõààð÷ õºãæ¿¿ëýí áè÷èã ¿ñýã, øàøèí ñóðòàõóóí, çàí çàíøëàà ºâëºõ áîëîìæèéã õàíãàõ àðãààð àðä ò¿ìíèéõýý îþóíû äàðõëààæóóëàëòûã áàòàòãàõ

-Ìýäýýëëèéí ýðõ ÷ºëººã õàíãàæ, õ¿ðòýýìæèéã íü ñàéæðóóëàõ

-Àðä ò¿ìíèéõýý ýð¿¿ë ìýíäèéã õàìãààëàõ, ÿëàíãóÿà õºäººãèéí èðãýä, ìàë÷äûã ýìíýëãèéí ñóóðü ¿éë÷èëãýýíä õàìðóóëàõ

-Áèåèéí òàìèð, ñïîðòûã õºãæ¿¿ëýõ, îëíû õ¿ðòýýë áîëãîõ á¿õ ñàíàà÷èëãûã õºõ¿¿ëýí äýìæèõ.

Õ¿í àìûí á¿ëýã, äàâõðààã àäèë òýãø àíõààðàõ òàëààð:

-ªñâºð çàëóó, èäýð, àõìàä ¿åèéíõíèéõýý áàò íÿãò õîëáîîã áýõæ¿¿ëýõ íèéãýì-ñýòãýë ç¿éí îð÷èíã á¿ðä¿¿ëýõ

-Àõìàäàà äýýäëýí õàëàìæèëæ, òóðøëàãà, óõààíûã íü óëñûí àæèë, èðãýíèé àõóé àìüäðàëä ò¿ãýýõ ñàíàë, ñàíàà÷èëãà ãàðãàæ õýðýãæ¿¿ëýõ

-Çàëóó÷óóäàà äîòîîäîä áîëîí ãàäààäàä áîëîâñðîë ýçýìøèõ, àæèë õºäºëìºð ýðõëýõýä íü á¿õ òàëààð òóñëàõ, ãàäààäàä àæèëëàæ àìüäàð÷, ìñóðàëöàæ áóé èðãýäèéíõýý ýðõ àøãèéã õàìãààëàõ

-Ýõ, ýìýãòýé÷¿¿äèéí ýðõ àøãèéã äýýäýëæ, õ¿éñèéí òýãø ýðõèéã õàíãàõ ¿éë àæèëëàãààíä äýìæëýã, òóñëàëöàà ¿ç¿¿ëýõ

-Ìàë÷èä, òàðèàëàí÷äàä ¿ç¿¿ëýõ ¿éë÷èëãýýã ºðãºæ¿¿ëæ, ìýäýýëýë àâàõ áîëîìæèéã íýìýãä¿¿ëýõ.

¯íäýñíèé àþóëã¿é áàéäëûã õàíãàõ òàëààð:

-ÕÕ1 çóóíä äýëõèé äàõèíàà òîõèîõ äàÿàð÷ëàõ ¿éë ÿâöàä Ìîíãîë Óëñ îðîëöîõäîî ººðèé㺺 õàäãàëàõ á¿õèé ë íºõöºëèéã á¿ðä¿¿ëýõèéã ÷àðìàéõ.

-¯íäýñíèé àþóëã¿é áàéäëûí ¿çýë áàðèìòëàëä ÕÕ1 çóóíû ýõýí äýõ óëñ îðíû àìüäðàë, ãàäààä îð÷íû ººð÷ëºëòèéã õàðãàëçàí íýìýëò, ººð÷ëºëò îðóóëàí ìºðäºõ.

-Õ¿íèé àþóëã¿é áàéäëûã õàíãàõ òàëààð òóñãàéëñàí áîäëîãî áîëîâñðóóëæ õýðýãæ¿¿ëýõ

-Çýâñýãò õ¿÷èí, áóñàä öýðãèéã ìýðãýæëèéí ÷èã áàðèìæààòàé, ÷àäâàðëàã áîëãîæ îëîí òàëò ÷èã ¿¿ðýã ã¿éöýòãýõ ÷àäàâõèéã íü íýìýãä¿¿ëýõ

-Çýâñýãò õ¿÷èíä òàâèõ èðãýíèé õÿíàëòûã òºëºâø¿¿ëýí áýõæ¿¿ëýõ

Òºðèéí ãàäààä áîäëîãûã õýðýãæ¿¿ëýõ òàëààð:

-Ìîíãîë Óëñûí íýýëòòýé, îëîí òóëãóóðò ãàäààä áîäëîãûí çàëãàìæ ÷àíàðûã õàíãàí õàäãàëàõ

-Ìîíãîë Óëñûí òóñãààð òîãòíîë, àþóëã¿é áàéäàë, ¿íäýñíèé ÿçãóóð àøèã ñîíèðõëûã óëñ òºð-äèïëîìàòûí àðãààð õàíãàõ

-Ãàäààä áîäëîãîä àðäûí äèïëîìàòûã èäýâõæ¿¿ëýõ.

-Óëñ îðíûõîî ýäèéí çàñãèéã õºãæ¿¿ëæ, íèéãì èéí àñóóäëûã øèéäâýðëýõýä ãàäààä õàðèëöàà, õàìòûí àæèëëàãààã îíîâ÷òîé àøèãëàõ.

* * *

Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷èä ¯íäñýí õóóëü, õîëáîãäîõ áóñàä õóóëü òîãòîîìæîîð îëãîñîí á¿ðýí ýðõèéã áàðèìòëàí äàãàæ áîëîâñðóóëñàí òºð, ò¿ìíèéõýý òºëºº õ¿÷èí ç¿òãýõ õºòºëáºðºº ñîíãîã÷ Òàíä òîìèëóóëàõàä èéì áàéíà.

Ìèíèé ¿éë àæèëëàãàà, õºòºëáºðèéã äýìæèæ íàìàéã Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷ººð äàõèí ñîíãîâîë áè óðüäûí àäèëààð óëñ ¿íäýñòíèéõýý ýðõ àøãèéã äýýäëýí, õóóëü ¸ñ, øóäàðãà, òºâ æóðìûã áàðèìòëàí óëñ òºðèéí òîãòâîðòîé áàéäëûã ýðõýìëýæ, óëìààð òºð èðãýíèé õýì òýãø òààöñàí õàðèëöààã òºëºâø¿¿ëýõèéí òºëºº íèéò àðä ò¿ìýí, óëñ òºðèéí á¿õ õ¿÷èí, Óëñûí Èõ Õóðàë, Çàñãèéí ãàçàðòàé õàìòðàí èäýâõòýé òýìöýí àæèëëàæ õºòºëáºðºº õýðýãæ¿¿ëýõ áîëíî.

Øèíý çóóíû øèíý Ìîíãîë Óëñûí òºëºº õàìòðàí ç¿òãýöãýýå.

 

ÍÀÖÀÃÈÉÍ ÁÀÃÀÁÀÍÄÈ