Ìîíãîë Óëñûí Òºðèéí öýðãèéí áîäëîãûí ¿íäýñ

 


 

1.Нийтлэг їндэслэл

Монгол Улсын тєрийн цэргийн бодлогын їндэс нь їндэсний аюулгїй байдлын бїрэлдэхїїн хэсэг болох батлан хамгаалах бодлогыг тодорхойлсон тулгуур баримт бичиг мєн.

Тєрийн цэргийн бодлогын їндэс нь аливаа зэвсэгт тїрэмгийлэлд тєрєєс хандах хандлагыг тодорхойлох, дайн, зэвсэгт мєргєлдєєний аюулаас сэрэмжлэх, улс орноо гадны зэвсэгт тїрэмгийллээс хамгаалах, цэргийн байгуулалт, зэвсэгт тэмцэл явуулах талаар тєрєєс баримтлах албан ёсны їзэл баримтлал бєгєєд єєрийгєє хамгаалах тухай Монгол Улсын Їндсэн хуулийн зарчимд тулгуурлана.

Монгол Улсын цэргийн байгуулалтын улс тєрийн їндэс нь зэвсэгт хїчинд тавих иргэний хяналт мєн.

Монгол Улсын єєрийгєє хамгаалах зарчим нь орон нутгийн хамгаалалтад їндэслэсэн батлан хамгаалах нэгдмэл тогтолцоонд тулгуурлана.

Тєрийн цэргийн бодлогын їндэс нь батлан хамгаалах їйл ажиллагааны талаархи Монгол Улсын хууль тогтоомж, олон улсын гэрээ, хэлэлцээрийн їндэс мєн.

Монгол Улсын тєрийн цэргийн бодлогыг хэрэгжїїлэх явдлыг хууль тогтоомжоор зохицуулж, эдгээр хууль тогтоомжид тєрийн бодлого хэрхэн тусч байгаад Монгол Улсын Їндэсний аюулгїй байдлын зєвлєл хяналт тавина.

Монгол Улсын тєрийн цэргийн бодлогын їндэст олон улсын болон бїс нутгийн цэрэг улс тєр, эдийн засаг, шинжлэх ухаан, технологи, цэргийн хэрэгт гарч байгаа єєрчлєлттэй уялдуулан Монгол Улсын Ерєнхийлєгчийн санал болгосноор Улсын Их Хурал тодотгол хийж байна.

II.Зэвсэгт тїрэмгийллийн аюулаас сэрэмжлэх тєрийн бодлогын їндсэн чиглэл

Олон улсын харилцаанд харилцан ойлголцох, итгэлцэх, тїншлэх тєлєв давамгайлах болж байгаа ч дайн, зэвсэгт мєргєлдєєний аюул бїрэн арилаагїй, дэлхий дахинд, тїїний дотор Ази, Номхон далайн бїс нутагт хамтын аюулгїй байдлын тогтолцоо бїрдээгїй байна.Їїнээс їїдэн орон нутгийн дайн болон зэвсэгт мєргєлдєєний аюул, заналхийлэл оршсоор байна.

Монгол Улс їндэсний аюулгїй байдлаа хангах гадаад таатай нєхцєлийг бїрдїїлэх, аливаа дайн, зэвсэгт мєргєлдєєний аюулыг сэрэмжлэн зайлуулах, энх тайванч бодлогоо олон улсын эрх зїйн тїгээмэл зарчмуудад нийцїїлнэ. Їїнд:

  • цэргийн хїч хэрэглэх буюу хїч хэрэглэхээр заналхийлэх нь маргаантай асуудлыг шийдвэрлэх арга зам гэж їзэхгїй бєгєєд аливаа хїчирхийлэл, тїрэмгийллийг хїлээн зєвшєєрєхгїй;
  • єєр улсын эсрэг ямар ч тохиолдолд цэргийн хїчээ тїрїїлж хэрэглэхгїй, цэргийн аюул, заналхийлэл бусдад учруулахгїй, бусдын зэвсэгт тїрэмгийлэлд єєрєє єртсєнєєс бусад тохиолдолд дайн, зэвсэгт мєргєлдєєнд оролцохгїй;
  • Нэгдсэн Їндэстний Байгууллагын їйл ажиллагаанд дэмжлэг, сайн санааны туслалцаа їзїїлэх, зуучлах, эвлэрїїлэх талаар хїлээсэн їїргээ Нэгдсэн Їндэстний Байгууллагын дїрмийн дагуу биелїїлэх;
  • Монгол Улсын тусгаар тогтнол, бїрэн эрхт байдал, нутаг дэвсгэрийн бїрэн бїтэн байдалд цэргийн аюул, заналхийлэл учирсан буюу буюу учрах нь бодитой болсноос бусад тохиолдолд цэргийн аливаа эвсэл холбоонд нэгдэхгїй;
  • Монгол Улсын хуульгїйгээр гадаадын цэргийн хїчнийг єєрийн нутаг дэвсгэрт нэвтрїїлэхгїй, байрлуулахгїй, дамжин єнгєрїїлэхгїй байх бодлогыг чанд баримтална.

Монгол Улсын тусгаар тогтнол, бїрэн эрхт байдал, нутаг дэвсгэрийн халдашгїй дархан байдалд цэргийн хїчээр заналхийлсэн, зэвсэгт тїрэмгийлэл їйлдсэн улс орон, тэдний энэхїї зэвсэгт тїрэмгийлэлд холбоотон нь болж буй этгээдийг дайснаа гэж їзнэ.

Монгол Улс гаднын зэвсэгт тїрэмгийллийн эсрэг єєрийгєє хамгаалах зэвсэгт тэмцэл явуулна.

Монгол Улс дараахь нєхцєл байдлыг єєрийн эсрэг чиглэсэн зэвсэгт тїрэмгийлэл гэж їзнэ. Їїнд:

  • -аливаа улс орон манай улсын нутаг дэвсгэрт цэргийн хїчээр цємрєн орох, халдан довтлох;
  • -хилийн гаднаас манай улсын болон цэргийн объектод зэвсгийн хїчээр цохилт хийх;
  • -гадаад улсын зэвсэгт хїчин тус улсын нутаг дэвсгэрт байрлах, дамжин єнгєрєхдєє энэ тухай Монгол Улсын хуулийг зєрчих;
  • -аливаа улс орон, Монгол Улсын хууль тогтоомжийн дагуу тїр буюу удаан хугацаагаар эзэмшїїлж буй газар нутгийг бусад улс орны эсрэг зэвсэгт тїрэмгийллийн зорилгоор ашиглах;
  • -аливаа улс орон тусгайлан бэлтгэсэн зэвсэглэсэн хїмїїсийг зохион байгуулалттайгаар Монгол Улсад нэвтрїїлэх улмаар Монгол Улсын нутаг дэвсгэрт алан хядах, хорлон сїйтгэх болон бусад хууль бус їйл ажиллагаа явуулах;
  • -аль нэг улс орны дотоодын зэвсэгт мєргєлдєєнд оролцогч талууд Монгол Улсын хилийг зєрчих, цємрєн орох.

Монгол Улс єєрийгєє хамгаалах зорилтоо хэрэгжїїлэхдээ їндэсний аюулгїй байдлын болон гадаад бодлогын їзэл баримтлалыг їндэс болгон улс тєр-дипломатын аргыг урьдал болгоно.

Олон улсын хэмжээнд болон Ази-Номхон далайн бїс нутагт албан ёсны тєвшинд аюулгїй байдлын олон талт яриа хэлэлцээ явуулах, аливаа дайн, зэвсэгт мєргєлдєєнийг сэрэмжлэн зайлуулах, цэргийн хоёр талын болон олон талт итгэлцлийг бэхжїїлэхэд идэвхтэй оролцох, олон тїнштэй байх, їндэснийхээ язгуур ашиг сонирхлыг дээдэлж аюулгїй байдлаа улс тєрийн аргаар хангах гадаад бодлогыг тууштай явуулах нь Монгол Улсын тєрийн эрхэм зорилт байна.

Монгол Улс нутаг дэвсгэрээ цємийн зэвсэггїй бїс болгож, тїїнийг олон этгээдийн баталгаагаар бэхжїїлэх, цємийн зэвсгийн туршилтыг хориглох, їл дэлгэрїїлэх горимыг чанд сахиулах бодлого, їйл ажиллагаанд идэвхтэй оролцоно.

Монгол Улс їй олноор хєнєєх зэвсгийг бїтээн їйлдвэрлэх, нєєцлєн хуримтлуулах, хэрэглэхийг хоирглох болон тэдгээрийг устгах талаархи олон улсын хїчин чармайлтыг идэвхтэй дэмжиж, энэ талаар бусад улс орон, олон улсын байгууллагатай хамтран ажиллана.

Дэлхийн улс орнуудтай, нэн ялангуяа хєрш гїрнїїдтэй бїх талын найрсаг харилцаа, хамтын ажиллагааг хєгжїїлж цэргийн итгэлцлийг бий болгох, їндэснийхээ язгуур ашиг сонирхолд сєргєєр нєлєєлєх аливаа їйл ажиллагаанд оролцохоос зайлсхийх буюу татагдан орохооос сэрэмжлэх замаар гаднын цэргийн заналхийлэл їїсэх шалтаг, шалтгаан гаргуулахгїй байна.

Нэгдсэн Їндэстний Байгууллага, олон улсын цэргийн байгууллага болон бусад улс орнуудтай цэргийн харилцаа тогтоон хєгжїїлнэ.

Батлан хамгаалах нэгдмэл тогтолцоог бїрдїїлэн бэхжїїлж, цэргийн чадавхийг дээшлїїлнэ.

Бусад улс орны зїгээс зэвсэгт тїрэмгийлэл їйлдэх нь тодорхой болсон тохиолдолд дараахь їйл ажиллагаа явуулна. Їїнд:

  • -зэвсэгт тїрэмгийлэл їйлдэхээр зэхэж буй улс орон, этгээдтэй яриа хэлэлцээ хийх, Нэгдсэн Їндэстний Байгууллага болон олон улсын холбогдох бусад байгууллага, нєлєє бїхий улс орнуудад хандаж, дэмжлэг хїсэх замаар зэвсэгт тїрэмгийллийн аюулыг зайлуулах, єєрийгєє хамгаалахад чиглэсэн улс тєр, дипломатын идэвхтэй їйл ажиллагаа явуулах;
  • -Нэгдсэн Їндэстний Байгууллага, олон улсын цэргийн эвсэл, Монгол Улсыг дэмжигч нєлєє бїхий улс орнуудтай батлан хамгаалах асуудлаар гэрээ, хэлэлцээр цаг алдалгїй байгуулах, цэргийн холбоотны харилцаа тогтоох, тїїнчлэн тэдгээрийн цэргийн хїчнийг хууль тогтоомжийн дагуу нутаг дэвсгэртээ байрлуулах, зэвсэг техникийн туслалцаа авах;
  • -улс орныг дайны байдалд шилжїїлэх болон зэвсэгт тїрэмгийллийг няцаахад чиглэсэн арга хэмжээг хууль тогтоомжийн дагуу хэрэгжїїлэх.

Монгол Улсын Їндсэн хуулиар тогтоогдсон тєр, нийгмийн байгууллын їндэс, їндэсний эв нэгдлийн эсрэг чиглэсэн дотоодын нийтийг хамарсан эмх замбараагїй байдал гаргуулахгїй байх бодлого чанд баримтална.

III.Монгол Улсыг батлан хамгаалахад хїн ам, эдийн засаг, нутаг дэвсгэрээ бэлтгэх чиглэл

Монгол Улсын тусгаар тогтнол, бїрэн эрхт байдал, нутаг дэвсгэрийн бїрэн бїтэн байдал, улсын хилийн халдашгїй дархан байдлыг гаднын зэвсэгт тїрэмгийллээс хамгаалахад улс орны бэлэн байдлыг хангах їїднээс тєрєєс дараахь чиглэлийг баримтална. Їїнд:

  • -нийт иргэд, залуучуудыг эх оронч їзлээр хїмїїжїїлэхэд тєрийн бїх шатны байгууллага, олон нийтийн їйл ажиллагааг нэгтгэн чиглїїлэх, цэрэг иргэний харилцааг тєлєвшїїлэх;
  • -хїн амын эрїїл мэнд, боловсрол, сэтгэл зїй, бие бялдрын хїмїїжлийг дээшлїїлэх, нийгмийн дэг журмыг бэхжїїлэх;
  • -иргэдээс цэргийн алба хаах хїсэл сонирхол, эрмэлзлийг нэмэгдїїлэхэд чиглэсэн нийгэм, эдийн засгийн урамшилт бодлого боловсруулж хэрэгжїїлэх;
  • -тєрийн захиргааны тєв, нутгийн захиргааны байгууллагын удирдах албан тушаалтныг сургууль, цугларалтад хамруулах замаар тэдний цэрэг-стратегийн бэлтгэлийг дээшлїїлэх;
  • -батлан хамгаалах удирдлагын нэгдсэн тогтолцоог бїрдїїлж бэхжїїлэх;
  • -ард иргэдийг хєнєєх хэрэгслийн хєнєєл, байгалийн болон нийтийг хамарсан гамшиг, їйлдвэрийн ослын аюулаас хамгаалах, хор уршгийг арилгах нэгдмэл тогтолцоог бїрдїїлэх;
  • -эдийн засаг, нийгмийн хєгжлийн їндсэн чиглэлийг тодорхойлохдоо батлан хамгаалах ашиг сонирхлыг харгалзаж байх;
  • -тайван цагт ба дайны їед цэргийн болон хїн амын зайлшгїй хэрэгцээнд шаардагдах гол нэр тєрлийн материал хэрэгслийн нєєцтэй байх;
  • -тєрийн захиргааны тєв, нутгийн захиргааны байгууллага, їйлдвэр, аж ахуйн нэгж, соёл, шинжлэх ухааны байгууллагуудыг тайван цагаас дайны байдалд шилжїїлэх зохих бэлтгэлтэй байлгах;
  • -ємчийн хэлбэр харгалзахгїйгээр аж ахуйн нэгж, байгууллага нь цэргийн хэрэгцээнд шаардагдах техник, материал хэрэгслийг шилжїїлэх, нийлїїлэх, їйлдвэрлэх бэлтгэлтэй байх;
  • -нутаг дэвсгэрээ єєрийгєє хамгаалах зорилгод нийцїїлэн тєхєєрємжлєх дэс дараатай арга хэмжээ авч байх.

IY.Зэвсэгт хїчнийг бэлтгэх чиглэл

Монгол Улс тайван цагт улс орныхоо батлан хамгаалах хэрэгцээ шаардлага, эдийн засгийн боломжид нийцсэн цомхон, чадварлаг, мэргэжлийн чиг баримжаатай зэвсэгт хїчинтэй байна.

Зэвсэгт хїчин нь єєрийгєє хамгаалах бодлогод зохицсон цэргийн техник, хэрэгсэлтэй байна. Зэвсэгт хїчний бие бїрэлдэхїїний нєхєн хангалтыг мэргэжлийн армийн жишигт ойртуулан холимог аргаар гїйцэтгэнэ.

Зэвсэгт хїчний бїтэц, тєрєл мэргэжлийн цэргийн зохистой харьцааг цэрэг-улс тєрийн байдал, батлан хамгаалах хэрэгцээ, шаардлагыг їндэслэн хуулиар тогтооно.

Монгол Улсын нутаг дэвсгэрт хууль бусаар цэргийн байгууллага байгуулахыг хориглоно.

Зэвсэгт хїчний чиг їїрэг, байгуулалтын зарчим, бїтэц, удирдлага болон тїїнд алба хаах журмыг хуулиар тогтооно.

Зэвсэгт хїчин нь гаднын зэвсэгт тїрэмгийллийг саатуулан хяцаах, Нэгдсэн Їндэстний Байгууллага болон олон улсын холбогдох бусад байгууллага, нєлєє бїхий улс орнуудаас тїрэмгийлэгчдэд даралт, шахалт їзїїлэн шийдвэртэй арга хэмжээ авах хїртэл улс орны удирдлагад улс тєр-дипломатын идэвхтэй їйл ажиллагаа явуулах боломж нєхцєлийг бїрдїїлэх їїрэг гїйцэтгэнэ.

Зэвсэгт хїчин тайван цагт дараахь їїрэг хїлээнэ. Їїнд:

  • -эх орныхоо тусгаар тогтнол, бїрэн эрхт байдал, нутаг дэвсгэрийн бїрэн бїтэн байдлыг гаднын зэвсэгт тїрэмгийллээс хамгаалахад бэлэн байх;
  • -улсын хил хамгаалах, агаарын хилийн халдашгїй дархан байдалд хяналт тавих;
  • -улсын онц чухал объектыг хамгаалах; -хєнєєх хэрэгслийн хєнєєл, байгалийн болон нийтийг хамарсан гамшиг, їйлдвэрийн ослын аюулаас хїн ам, эд баялгийг хамгаалахад туслах;
  • -дайчилгааны нєєцийг бїрдїїлж, хїн амыг цэргийн хэрэгт сургах; -хїмїїнлэгийн їйл ажиллагаанд туслалцаа дэмжлэг їзїїлэх;
  • -НэгдсэнЇндэстний Байгууллагын энхийг сахиулах хїчний хїрээнд їїрэг гїйцэтгэх, хуулиар тогтоосон бусад їїрэг гїйцэтгэх.

Зэвсэгт хїчин нь болзошгїй зэвсэгт тїрэмгийллийг саатуулан няцаах їїргээ биелїїлэхэд шаардагдах бэлтгэлийг тайван цагт хангасан байна.

Монгол Улс гаднын зэвсэгт тїрэмгийлэлд єртвєл тїїнийг саатуулан няцаах, єєрийгєє хамгаалах зэвсэгт тэмцлийг бїх хїч хэрэгсэл, боломжийг нэгтгэн дайчилж, ард иргэдийн дэмжлэг оролцоонд тулгуурлан явуулна.

Тэгэхдээ Нэгдсэн Їндэстний Байгууллагын дїрмийн дагуу бусад улс орон, олон улсын байгууллагын тусламж дэмжлэгийг авч болно.

Болзошгїй зэвсэгт тїрэмгийллийг няцаахад зэвсэгт хїчнийг дараахь чиглэлээр бэлтгэнэ. Їїнд:

  • -зэвсэгт хїчний бїтэц, зохион байгуулалтыг боловсронгуй болгож, мэргэжлийн чиг баримжаатай анги салбарын тоог нэмэгдїїлж, чадавхийг дээшлїїлэх;
  • -улс орны зах зээлийн эдийн засгийн харилцаа, цэргийн гїйцэтгэх їїргийн онцлогт зохицсон нэгдмэл удирдлага, тєлєвлєлт бїхий дайчилгааны тогтолцоог бий болгох;
  • -цэргийн боловсон хїчин бэлтгэх тогтолцоог боловсронгуй болгох, цэргийн удирдах болон мэргэжлийн боловсон хїчний мэдлэг, чадварыг дээшлїїлэх;
  • -батлан хамгаалах салбарт шинжлэх ухаан, технологийн ололтыг нэвтрїїлэх, мэдээллийн найдвартай тогтолцоог бїрдїїлэх, цэргийн шинжлэх ухаан, їндэсний цэргийн урлагийг хєгжїїлэх;
  • -дэлхий дахины болон бїс нутгийн улс орнуудын цэрэг-улс тєрийн бодлого, цэргийн хэрэгт гарч буй єєрчлєлт, хєгжилт, орон нутгийн дайн, мєргєлдєєн, хил хамгаалалтын сургамжийг судалж, дїгнэлт хийн, цэргийн бие бїрэлдэхїїний нєхєн хангалтын журам, цэргийн алба хаах хэлбэрийг боловсронгуй болгох.