ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÅЪÍÕÈÉ˪Ã× Í.ÁÀÃÀÁÀÍÄÈ Á¯ÃÄ ÍÀÉÐÀÌÄÀÕ ÁÎËÃÀÐ ÓËÑÛÍ ÅЪÍÕÈÉ ÑÀÉÄ ÑÈÌÅÎÍ ÑÀÊÑÁÓÐÃÎÒÑÊÈÒÝÉ ÊÐÀÍ ÌÎÍÒÀÍÀÃÈÉÍ ÓÓËÇÀËÒÛÍ ¯ÅÝÐ ÓÓËÇÀÂ

Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷ Í.Áàãàáàíäè Êðàí Ìîíòàíàãèéí XIII óóëçàëòàä îðîëöîõ ¿åýðýý ÁÍÁîëãàðÓ-ûí Åðºíõèé ñàéä Ñèìåîí Ñàêñáóðãîòñêèòýé óóëçàæ õî¸ð îðíû õàðèëöààíû àñóóäëààð ñàíàë ñîëîèëöîâ.

Óóëçàëòûí ýõýíä Åðíõèéëºã÷ õýëýõäýý Åðºíõèéëºã÷ Ïåòð Ñòîÿíîâ áîëîí áóñàä óäèðäàã÷èäòàé óóëçàæ òàíèëöàí ñàíàë áîäëîî ñîëèëöîõ ñàéõàí áîëîëöîî ãàð÷ áàéñíûã äóðäààä íî¸í Åðºíõèé ñàéäòàé òàíèëöàæ áóéäàà ñýòãýë õàíãàëóóí áàéãààãàà èëýðõèéëýâ.

Ìîíãîë Óëñ, ÁÍÁÓ õî¸ð õîîðîíäîî äèïëîìàò õàðèëöàà òîãòîîãîîä 52 æèë ºíãºð÷ áàéíà. Ìîíãîë-Áîëãàðûí óëàìæëàëò õàðèëöàà, õàìòûí àæèëëàãàà 1990 îí õ¿ðòýë á¿õ ñàëáàðò ìàø èäýâõòýé ÿâæ èðñýí áîëîâ÷ 90-ýýä îíû ýõýýð äýëõèé äàÿàð ãàðñàí ººð÷ëºëòèéí óëìààñ çàðèì áóóðàëò ãàðñàí. Ãýõäýý õî¸ð òàë õàðèëöààíäàà èõýýõýí à÷ õîëáîãäîë ºãäºãèéí ¿ð ä¿íä õàðèëöàà, õàìòûí àæèëëàãààã øèíý íºõöºëä õºãæ¿¿ëýõ ñóóðü áèé áîëñíûã äóðäàâ. Áîëãàðûí Åðºíõèéëºã÷ Æ. Æåëåâèéí Ìîíãîë Óëñàä 1995 îíä õèéñýí àëáàí ¸ñíû àéë÷ëàë, Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷èéí 2000 îíû 6 äóãààð ñàðä Áîëãàðò õèéñýí àëáàí ¸ñíû àéë÷ëàë íü õî¸ð îðíû óëàìæëàëò õàðèëöàà, õàìòûí àæèëëàãààã óëàì áýõæ¿¿ëæ øèíý ò¿âøèíä ãàðãàõàä ò¿ëõýö áîëñíûã Åðºíõèéëºã÷ òýìäýãëýëýý.

Ìîíãîë, Áîëãàð õî¸ð áàéíãûí ýë÷èí ñàéä íàðàà õàðèëöàí òîìèëñîí íü õî¸ð îðíû óëñ òºðèéí õàðèëöààã èäýâõæ¿¿ëýí õºãæ¿¿ëýõýä ÷óõàë ¿¿ðýã ã¿éöýòãýíý, Ýë÷èí ñàéä Á. Äàø-¨íäîíãèéí ¿éë àæèëëàãààíä äýìæëýã òóñëàëöàà öààøèä ÷ ¿ç¿¿ëíý áàéõ ãýäýãò íàéäàæ áóéãàà èëýðõèéëýâ.

Õî¸ð îðíû ºíäºð äýýä ò¿âøèí äýõ ÿðèà õýëöýýíèé äàâòàìæèéã õàíãàõûã ìîíãîëûí òàë ÷óõàë÷ëàí ¿çäýãèéã òýìäýãëýõèéí õàìò íî¸í Åðºíõèé ñàéäûã òààëàìæòàé öàãòàà Ìîíãîëä ìîðèëîí àéë÷ëàõûã óðèâ.

Åðºíõèéëºã÷ Í.Áàãàáàíäè Ìîíãîë, Áîëãàðûí õóäàëäàà, ýäèéí çàñàã, øèíæëýõ óõààí, òåõíèêèéí òàëààð õàìòðàí àæèëëàõ Çàñãèéí ãàçàð õîîðîíäûí õàìòàðñàí êîìèññûí II õóðàëäààíààð óëàìæëàãäàæ èðñýí øèéäâýðëýâýë çîõèõ çàðèì àñóóäëûã çîõèöóóëàõûã òýìäýãëýæ êîìèññûí õóðàëäààí îéðûí ¿åä áîëíî ãýæ íàéäàæ áóéãàà èëýðõèéëëýý.

̺í ò¿¿í÷ëýí ýíý îíû 9 ä¿ãýýð ñàðä õºðºí㺠îðóóëàã÷äûí óóëçàëò Óëààíáààòàðò çîõèîãäîõ ãýæ áóéã ìýäýýëýõèéí ñàöóó Áîëãàðûí õºðºí㺠îðóóëàã÷äûã óã óóëçàëòàä îðîëöîõûã óðèàëààä 2003 îíûã Ìîíãîëä çîð÷èõ æèë áîëãîí çàðëàæ áóéã ìýäýýëæ, àÿëàë æóóë÷ëàëûí ñàëáàðò Áîëãàð óëñ Ìîíãîëûã áîäâîë èë¿¿ òóðøëàãàòàéã õàðãàëçàí ýíý ñàëáàðò ìýäýýëýë ñîëèëöîõ, õàìòàðñàí àæ àõóéí íýãæ áàéãóóëàõ çýðãýýð õàìòðàí àæèëëàõ áîëîìæòîé ãýæ ¿çäýãýý äóðäàâ.

Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷ Ìîíãîë, Áîëãàðûí Çàñãèéí ãàçàð õîîðîíä "Ñî¸ë, áîëîâñðîë, øèíæëýõ óõààíû ñàëáàðò 2001-2005 îíä õàìòðàí àæèëëàõ òóõàé õºòºëáºð"-èéã 2001 îíä áàéãóóëñàí íü ñî¸ë, áîëîâñðîëûí ñàëáàðûí õàðèëöààã óðàãøëóóëàõàä íºëºº ¿ç¿¿ëæ áàéãàà ãýýä Ìîíãîë, Áîëãàðûí õàðèëöàà, õàìòûí àæèëëàãààã õºãæ¿¿ëýõýä Áîëãàðò èõ, äýýä ñóðãóóëü òºãñºã÷èä èõ ¿¿ðýã ã¿éöýòãýäãèéã äóðäààä òýä Áîëãàðò äàâòàí ñóðãàëòàä õàìðàãäàõ õ¿ñýë ñîíèðõîëòîé áàéäàã òóõàé öóõàñ õýëëýý.

Åðºíõèéëºã÷ öààø õýëýõäýý îëîí óëñûí òàâöíàà õî¸ð òàë îéð õàìòðàí àæèëëàæ áàéãààãèéí æèøýý áîëãîí ͯÁ-ûí Åðºíõèé Àññàìáëåéí 56 äóãààð ÷óóëãàíààð 2002-2003 îíû ͯÁ-ûí Àþóëã¿éí Ǻâëºëèéí Ç¿¿í Åâðîïûí á¿ëýãò îíîãäîõ áàéíãûí áóñ ãèø¿¿íèé ñóóäëûí òºëººõ ñîíãóóëüä Ìîíãîë Óëñûí Çàñãèéí ãàçàð Áîëãàð Óëñûã äýìæèæ, óëìààð Áîëãàðûí òàë 2002 îíä áîëîõ ͯÁ-ûí Ýäèéí çàñàã, íèéãìèéí çºâëºëèéí ñîíãóóëüä Ìîíãîë Óëñûã äýìæèõýý ìýäýãäñýíèéã òýìäýãëýæ ýíýõ¿¿ õàìòûí àæèëëàãààã öààøèä ¿ðãýëæë¿¿ëýõ õ¿ñýë ýðìýëçýë ìîíãîëûí òàëä áàéãààã îíöëîâ.

Áîëãàðûí Åðºíõèéëºã÷ Ïåðâàíîâò ÷èí ñýòãýëèéí ìýíä÷èëãýý äàìæóóëàõûã õ¿ñýõèéí ñàöóó Ìîíãîëûí ãàçàð øîðîîí äýýð óóëçàëäàíà õýìýýí íàéäàæ áóéãàà èëýðõèéëæ áàéãààãàà óëàìæèëæ ºãºõèéã Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷ õ¿ñýâ.

ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÅЪÍÕÈÉ˪Ã× Í. ÁÀÃÀÁÀÍÄÈ Á¯ÃÄ ÍÀÉÐÀÌÄÀÕ ÕÎÐÂÀÒ ÓËÑÛÍ ÅЪÍÕÈÉ˪Ã× ÑÒÅÏÀÍ ÌÅÑÈ×ÒÝÉ ÓÓËÇÀÂ

Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷ Õîðâàò Óëñûí Åðºíõèéëºã÷ Ñòåïàí Ìåñè÷òàé óóëçëàà. Óóëçàëòûí ýõýíä Åðºíõèéëºã÷ Í.Áàãàáàíäè õýëýõäýý õýäõýí ñàðûí ºìíº Á¿ãä Íàéðàìäàõ Õîðâàò Óëñààñ ìàíàé óëñàä ñóóõ Îíö áºãººä Á¿ðýí ýðõò ýë÷èí ñàéä èòãýìæëýõ æóóõ áè÷ãýý áàðüæ, ¿¿ðýãò àæèëäàà îðñîí. Õîðâàòûí Çàñãèéí ãàçàð ýë÷èí ñàéäàà èéíõ¿¿ òîìèëæ áàéãàà íü õî¸ð îðíû õàðèëöààã õºãæ¿¿ëýõýä àíõààðàë òàâüæ áàéãààãèéí íýã èëðýë ãýæ ¿çýæ áàéíà ãýýä ýä¿ãýý Ìîíãîë, Õîðâàòûí õîîðîíä äèïëîìàò õàðèëöàà òîãòîîñíîîñ õîéø àðâààä æèë ºíãºð÷ áàéíà. Õî¸ð îðíû õàðèëöàà, õàìòûí àæèëëàãààã öààøèä á¿õèé ë ñàëáàðò õºãæ¿¿ëýõ áîëîëöîîã õî¸ð òàë õàìòðàí ýðýëõèéëýí àæèëëàõ íü ÷óõàë õýìýýí îíöëîí õýëýâ.

Òýðáýýð öààø íü Ìîíãîë-Õîðâàòûí õàðèëöàà, õàìòûí àæèëëàãààã öààøèä èäýâõæ¿¿ëýí õºãæ¿¿ëýõèéí òóëä òºðºë á¿ðèéí òºâøèíä òºëººëºã÷èä õàðèëöàí ñîëèëöîõ, ïàðëàìåíò õîîðîíäûí õàðèëöààã õºãæ¿¿ëýõ, ÿàì, ãàçðóóäûí õîîðîíä àæëûí õýëõýý õîëáîî òîãòîîæ àæèëëàõ íü ÷óõàë à÷ õîëáîãäîëòîé áîëîõ þì. Àÿëàë æóóë÷ëàëûí ñàëáàðò õàìòðàí àæèëëàõ, îþóòàí ñîëèëöîõ ãýõ çýðãýýð õàìòðàí àæèëëàõ ºðãºí áîëîëöîî áàéãàà, Õîðâàò Óëñ çàì, áàðèëãà, æèæèã, äóíä ¿éëäâýð, ÿëàíãóÿà õºíãºí áîëîí ýìèéí ¿éëäâýð ºíäºð õºãæñºí îðîí. Òèéì ó÷ðààñ ìàíàé òàë ýíý ñàëáàðò ìºí õàìòðàí àæèëëàõ íººö áîëîëöîî áàéãàà ãýæ ¿çýæ áàéíà ãýëýý.

Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷ ìàíàé õî¸ð óëñ ñàâõèíû ¿éëäâýðëýëèéí ÷èãëýëýýð ºìíº íü àìæèëòòàé, ¿ð á¿òýýëòýé õàìòðàí àæèëëàæ áàéñàí. Îäîî ýíý óëàìæëàëò ñàëáàðò ÷ ýäèéí çàñãèéí õàìòûí àæèëëàãààãàà õºãæ¿¿ëýõ, õîðâàòûí õºðºí㺠îðóóëàëòûã äýìæèæ àæèëëàõ íººö áîëîëöîî áàéíà. Çàãðåá õîòíîî æèë á¿ð çîõèîãääîã õóäàëäààíû ÿàðìàãò ìàíàé òºëººëºã÷äèéã îðîëöîõûã õîðâàòûí òàë ñàÿõàí óðüñàí. ¯¿íýýñ ¿çýõýä õóäàëäàà, ýäèéí çàñãèéí õàðèëöààã õºãæ¿¿ëýõ ñîíèðõîë àëü àëü òàëäàà áàéãàà ãýæ õýëëýý. ̺í äàâõàð òàòâàð òºëºõººñ çàéëñõèéõ òóõàé õýëýëöýýðèéí òºñ뺺 õîðâàòûí òàë ìàíàéä èð¿¿ëñýí áàéãàà. Áèä ¿¿íèéã áàéãóóëàõûí çýðýãöýý õóäàëäàà, ýäèéí çàñãèéí õàðèëöààíû ýðõ ç¿éí ¿íäçñèéã á¿ðä¿¿ëýõ áóñàä õýëýëöýýð¿¿äèéã ÷ áàéãóóëàõààð àæèëëàíà ãýæ áîäîæ áàéíà ãýæ òýìäýãëýí õýëýâ.

Õîðâàò Óëñ òóñãààð òîãòíîcíîîñîî õîéø óëñ îðíûõîî íèéãýì-ýäèéí çàñãèéã õºãæ¿¿ëýõ òàëààð áîãèíî õóãàöààíä èõýýõýí àìæèëò îëæ áàéãàà íü õî¸ð òàëûí õàðèëöàà, õàìòûí àæèëëàãààã õºãæ¿¿ëýõýä íýãýí ÷óõàë õ¿÷èí ç¿éë áîëæ áàéãàà õýìýýí Åðºíõèéëºã÷ Í.Áàãàáàíäè îíöîëëîî.

ÌÓ-ûí Åðºíõèéëºã÷ öààø õýëýõäýý õî¸ð óëñ îëîí òàëò äèïëîìàòûí õ¿ðýýíä áèå áèåíýý äýìæèæ õàìòðàí àæèëëàõ áîëîìæòîé þì. Òóõàéëáàë, ýíý îíä áîëîõ ͯÁ-ûí Ýäèéí çàñàã, íèéãìèéí çºâëºëèéí ñîíãóóëüä Ìîíãîë Óëñ íýðýý äýâø¿¿ëæ áàéãàà áºãººä óã ñîíãóóëüä Õîðâàò Óëñààñ áèäýíä äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõèéã ýíý ÿëäàìä õ¿ñýëò áîëãîæ äýìæèíý ãýäýãò íàéäàæ áàéãààãàà èëýðõèéëüå ãýëýý.

Åðºíõèéëºã÷ èðýõ 9-ð ñàðä áîëîõ õºðºí㺠îðóóëàã÷äûí çºâëºãººí, ìºí 2003 îíä ͯÁ-ûí èâýýë äîð ÓÁ-ò áîëîõ øèíýýð àðä÷èëñàí îðíóóäûí áàãà õóðàëä òºëººëºã÷è人 îðîëöóóëàõûã õýëýýä òààëàìæòàé öàãòàà ìîíãîë îðîíä àéë÷ëàõûã óðèëàà.

Õîðâàò óëñûí åðºíõèéëºã÷ Ñòåïàí Ìåñè÷ õî¸ð îðíû õàðèëöàà õàìòûí àæèëëàãààã èäýâõæ¿¿ëýí õºãæ¿¿ëýõ òàë äýýð Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷òýé ñàíàë íýã áàéãààãàà èëýðõèéëýýä ñàÿõàí Êàçàõñòàí, ÁÍÕÀÓ-ä àéë÷ëàõ ¿åýðýý ìîíãîë óëñûí íóòàã äýýã¿¿ð íèñ÷ ºíãºðñºí äàðààãèéí óäàà áóóæ óóëçàõ áàéõ ãýëýý. Íî¸í Ñ.Ìåñè÷ Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷èéã òààëàìæòàé öàãòàà Õîðâàòàä àéë÷ëàõûã óðèàä õî¸ð îðíû õóäàëäàà ýäèéí çàñãèéí õàìòûí àæèëëàãààã õºãæ¿¿ëýõ ¿¿äíýýñ áèçíåñèéí á¿ðýëäýõ¿¿íòýé õ¿ðýëöýí î÷îîðîé ãýëýý.

* * *

Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷ Í.Áàãàáàíäè Êðàí Ìîíòàíàãèéí XIII óóëçàëòàä îðîëöîõ ¿åýð óã óóëçàëòûã ñàíàà÷ëàã÷ áîëîí äàðãàëàã÷ íî¸í Æàí Ïîë Êàðòåðîíòîé óóëçëàà.

Óóëçàëòûí ¿åýð Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷ õýëýõäýý àçè, àôðèê, åâðîï, àìåðèêèéí îëîí àðâàí óëñ îðîí áîëîí òîìîîõîí ï¿¿ñ, êîìïàíèéí òºëººëºã÷èä îðîëöîæ áàéãàà ýíýõ¿¿ òîì õýìæýýíèé ÷óóëãà óóëçàëòàä óðüæ îðîëöóóëæ áàéãààä òàëàðõëàà èëýðõèéëýýä ìàíàé óëñ Äàâîñûí óóëçàëòàä ñ¿¿ëèéí æèë¿¿äýä òîãòìîë îðîëöñîîð èðñýí. Ýíý óäàà ÷ Êðàí Ìîíòàíàãèéí óóëçàëòàä îðîëöîæ óëñ îðíûõîî ºíººãèéí òºëºâ áàéäàë áàéð ñóóðèéã èëýðõèéëñíýý õýëëýý.

Ò¿¿í÷ëýí ýíý ¿åýð òýð á¿ð óóëçàõ áîëîìæã¿é õºãæèë, ýäèéí çàñãèéí ÷àäàâõààðàà èæèë òºñòýé óëñ îðíóóäûí òºð çàñãèéí òýðã¿¿í íàðòàé õî¸ð òàëûí óóëçàëòóóäûã çîõèîí áàéãóóëæ, õàðèëöàí ÿðèëöàæ òóðøëàãà ñîëèëöîæ áàéãààãàà äóðäàâ.

Íî¸í Æàí Ïîë Êàðòåðîí Ìîíãîë Óëñûí òºðèéí òýðã¿¿í ÷óóëãà óóëçàëòàä áèå÷ëýí èðæ èäýâõèòýé îðîëöîæ áàéãààä òàëàðõëàà èëýðõèéëýýä ºíººãèéí ìîíãîë îðíû òàëààð ñóðòàë÷èëãàà, ìýäýýëýë áàãà áàéíà. Ýíý ÷èãëýëýýð áóþó ìîíãîë óëñûã åâðîïò ñóðòàë÷ëàõ òºâèéã áàéãóóëàí àæèëëàõ, çºâõºí äèïëîìàò áîëîí òºð çàñãèéí õýìæýýãýýð òºäèéã¿é òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãà, áèçíñèéíõíèéã òàòàí îðîëöóóëàõûí ÷óõëûã õýëëýý.

* * *

Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷ Í.Áàãàáàíäè Êðàí Ìîíòàíà õîòîîñ õºäºëæ "Ýêñïî-2002" ¿çýñãýëýí çîõèîí áàéãóóëæ áàéãàà Ìîðà, Íåøàòåëü õîòíîî çî÷èëæ ¿çýñãýëýíãèéí ¿éë àæèëëàãààòàé òàíèëöëàà.

Ýíý ¿åýð ¿çýñãýëýíã çîõèîí áàéãóóëæ áàéãàà õîðîîíû óäèðäëàãà ¿çýñãýëýíãèéí òàëààð Åðºíõèéëºã÷èä òàíèëöóóëàõäàà Øâåéöàðèéí òåõíèê, òåõíîëîãèéí ºíººãèéí õºãæèë äýâøèë, óðëàãèéí øèëäýã ¿ç¿¿ëáýðèéã äýëãýí ¿ç¿¿ëäýã ýíý ¿çýñãýëýí 30-40 æèëä íýã óäàà çîõèîãääîã. "Ýêñïî-2002" ¿çýñãýëýí Ôðèáóðã ìóæìéí äºðâºí òîì õîòîä çýðýã íýýãäñýí, ãîëäóó óñàí äýýð ¿çýñãýëýíãèéí òóñãàé òàíõèì áàðüæ áàéãóóëñàí, øâåéöàðè óëñûí òºäèéã¿é õ¿íèé íèéãìèéí ºíãºðñºí áîëîí îäîî ¿åèéã ýíäýýñ õàðüöóóëæ õàðàõ áîëîìæòîé þì ãýëýý.

Îðîé íü Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷ Æåíåâ õîòíîî õ¿ðýëöýí èðëýý.