2002.04.08 

Îþóòàí çàëóóñ àà!

“Îþóòíû æèë”-èéã òîõèîëäóóëàí Òà íàðòàà ÷èí ñýòãýëèéí ìýíä÷èëãýý äýâø¿¿ëæ, ñóð÷ ñóäëàõ, ìýäýõ ãýãýýðýõ ¿éëñäýý èõ àìæèëò îëîõûã õ¿ñýí åðººæ áàéíà. ªíãºðñºí æèë áè îþóòíû òºëººëºã÷èäòýé óóëçàõäàà òýäíèé á¿òýýë÷ àæèëëàãàà, ººðòºº òóñëàõ óõààí, ñóðàõ îð÷èí íºõöºë, îþóòíû íèéãìèéí àñóóäëûã ãîë÷ëîí õºíäºæ ÿðüñàí áèëýý.

Òýð ¿åä ìèíèé ÿðüæ õýëñýí ç¿éë¿¿ä, ìºí îþóòíóóäûí äýâø¿¿ëæ áàéñàí ñàíàëóóäûí ãîë íü “Îþóòíû æèëä” õèéõ àæëûí òºëºâëºãºº ÷èãëýëä òóñãàãäñàíä ñýòãýë õàíàìæòàé áàéíà. Ãýõäýý îþóòíû àìüäðàëûí á¿õèé ë òóëãàìäñàí àñóóäëûã “Îþóòíû æèë” ººðºº á¿ðýí øèéäâýðëý÷èõã¿é íü ìýäýýæ. “Îþóòíû æèëä” çîðèóëæ òºëºâëºñºí àæëóóä á¿ðýí õýðýãæâýë îþóòíóóäûí àìüäðàëûí íýëýýä àñóóäàë øèéäâýðëýãäýõ ¿íäýñ ñóóðü íü òàâèãäàõ áîëíî. Îþóòíóóäàä õàíäàõ òºð, íèéãýì, ñóðãóóëü, ýöýã ýõ, îëîí íèéòèéí àíõààðàë, õàëàìæ ìºí äýýðäýíý, äýýøëýíý ãýæ ¿çýæ áàéíà. Ãýõäýý îþóòíû æèëä àâàãäàõ á¿õ àðãà õýìæýý íü îþóòàí çàëóóñûã áýëýí÷ëýõ ñýòãýëãýýíä ººãø¿¿ëñýí áèø, òýäíèé á¿òýýë÷ èäýâõèéã ºðí¿¿ëñýí, ñóðàõ ìýäýõ, á¿òýýæ òóóðâèõûã óðèàëàí äóóäñàí, ººðñäèéíõ íü õ¿÷ áîëîëöîîã äýýä çýðãýýð äàé÷èëñàí, õºäºëãºñºí, òýäýíä çîðèóëàãäñàí îþóíû õºðºí㺠îðóóëàëò íýìýãäñýí ¿ð ä¿íòýéãýýð ºðíººñýé ãýæ ìèíèé õ¿ñ÷ áàéãààòàé Òà íàð ñàíàà ñýòãýë íýãäýõ áîëîâ óó ãýæ íàéäàæ áàéíà.

Îþóòàí çàëóóñ Òà íàð ñóðàõ àìüäðàõ îð÷íîî ñàéæðààñàé, ñóðãàëò, äîòóóð áàéðíû òºëáºð áîëîìæèéí õýìæýýíä òîãòâîðòîé áàéãààñàé, õè÷ýýëèéí áóñ öàãààð õºäºëìºð ýðõëýõ áîëîëöîî íýìýãäýýñýé, îþóòàíä ¿ç¿¿ëýõ òºðèéí èâýýë, õºíãºëºëò ¿éë÷èëãýý õàäãàëàãäààñàé, áèäíèé ýð¿¿ë ìýíäèéí òºëºº èë¿¿ àíõààðàë õàëàìæ òàâèàñàé ãýæ õ¿ñ÷ áàéäãèéã äýýð äîðã¿é ìýäíý. Ýíý á¿ãäèéã òºð çàñàã, ñóðãàæ áóé ñóðãóóëü, ýöýã ýõ, òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãóóä, òà íàðûí ººðñäèéí ÷èíü èäýâõòýé îðîëöîîòîéãîîð õàìòðàí øèéäâýðëýõ, ñàéæðóóëàõûã ýðìýëçýõ áîëíî. Òýãýõäýý ýäãýýðèéã îí æèë äàðààëàí äàâòàí íóðøèí ÿðèàä áàéõã¿éãýýð ÿðèà òóíõàãààñ áîäèò àæèëä àëõàì àëõìààð øèëæèõ, øèéäýõ, õèéõ õýðýãòýé áàéãàà þì. Èéì çàð÷ìààð àæèëëàí îþóòíû æèëä àõèö äºõºö ãàðíà ãýæ èòãýæ áàéãàà. Îþóòíû ñóðàõ, çàðèìûíõ íü àìüäðàõ îð÷íûã ñàéæðóóëàõàä ñóðãóóëèóäûí óäèðäëàãà ãîëëîõ ¿¿ðýãòýé. Öàã ¿åý çºâ ìýäýðñýí, ñàéí ìåíåæìåíòèéí áàã óäèðäàæ áóé ñóðãóóëèóäûí ñóðàõ, ñóðãàõ îð÷èí æèëýýñ æèëä ñàéæèð÷ áàéãàà. Îþóòíóóäààñ àâ÷ áóé òºëáºðèéí ìºí㺠èõýâ÷ëýí òýäíèé ñóðàõ íºõöºë áàéäëûã äýýøë¿¿ëýõýä ÷èãëýãäýýñýé ãýæ áè õ¿ñäýã þì. Îþóòíóóä ÷ ººðñäèéí ÷èíü ýðõ àøãèéã õàìãààëàõààð ñîíãîãäñîí òºëººëºí óäèðäàõ çºâëºëèéí ãèø¿¿íýýðýý, îþóòíû çºâëºëººðºº äàìæèí Òà íàðûí ºã÷ áàéãàà òºëáºð ÷èíü õýð ¿ð àøèãòàé çàðöóóëàãäàæ áàéäàãò õÿíàëò òàâüæ ñóðàõ õýðýãòýé. Ýíý áîë ººðñäèéíõºº òºëºº òà íàðûí ã¿éöýòãýæ ÷àäàõ èõ ÷óõàë áºãººä çàéëøã¿é õèéõ àæèë ÷èíü ø¿¿ äýý. Ýöýã ýõ ÷èíü òà íàðûí òºëºº ñàíàà çîâæ, ñýòãýë ãàðãàæ èë¿¿ èõèéã ñóð÷ ìýäýýñýé ãýæ ÷àäàõ á¿õíýý çîðèóëæ áàéãàà. Ãýõäýý àéë àéëûí áîëîìæ áîëîëöîî ººð îíäîî þì. Äèéëýíõ íü “ñàíàà áàéâ÷ ñà÷èé õ¿ðýõã¿é” ñàíààøèð÷ ñóóãàà íü òîäîðõîé.Èéì áîëîõîîð îþóòíóóä ººðòºº íàéäàõààñ ººð àðãàã¿é.

Õ¿í òºðºëõòíèé ò¿¿õýíä íýðýý ìºíõëºí ¿ëäýýñýí ñóóòíóóäûí äóíä ¿ãýýã¿é ÿäóó÷óóäààñ òºðæ ãàðàãñàä îëîí áèé. Èéìýýñ ÿäóó ç¿ä¿¿ áàéäàë çàëóó õ¿íèé õóâüä çîëã¿é áàéäàë, çîâëîí ãóíèã ãýñýí ¿ã õàðààõàí áèø þì.” Çîâëîí áýðõøýýë õ¿íèéã ººä íü áîñãîæ, íèéãýìòýé òóëàëäàõ çîðèã õ¿÷èéã ºãäºã” ãýñýí ¿ã áàéäãèéã ñàíàæ ç¿ðõ ñýòãýëýý õàòàìæëàí èõèéã ìýäýæ, èë¿¿ ñóðàõûã õè÷ýýöãýý. Çàëóó õ¿íä õè÷ýýë ç¿òãýë îíöãîé ÷óõàë. “Õ¿ì¿¿íèé ìàíäàí áóóðàõûã ÷àäëàà øàâõñàí õè÷ýýë ç¿òãýë ë øèéääýã” ãýäýã. ßìàð ÷ õ¿í ÿìàð ÷ ñàëáàðò çîðüñîíäîî õ¿ðýõýýð ÷èí ç¿ðõíýýñýý õè÷ýýí ç¿òãýõã¿é áîë ãàéõàëòàé àìæèëò îëæ ÷àäàõã¿é. ¯¿íèéã Òà á¿õýí îé óõààíäàà õàòóó òîãòîîæ, ç¿ðõ ñýòãýëäýý òîä ñèéëæ ¿ëäýýí, áàéíãà ñàíàæ ÿâàõ õýðýãòýé.

Îþóòàí çàëóóñ Òà íàð öàãèéã ¿ð àøèãòàé àøèãëàæ, ºíãºðººæ ñóð! Ýíý ìàø ÷óõàë ø¿¿. Öàãèéí þìûã öàãò íü àìæóóëæ áàéæ àìæèëòûí ó÷èãíààñ àòãàõ áîëíî. “Öàãò õàéð ãàìã¿é õ¿í àìæèëòûí ãàëò òýðýãíýýñ õîöîðäîã” ãýñýí ìýðãýí ¿ã áèé. Áèçíåñèéíõýí “öàã áîë ìºí㺔 ãýäýã ¿ãèéã èø òàòàõ äóðòàé. Òà íàð “öàã áîë ýðäýì ìýäëýã” ãýæ ¿ðãýëæ äîòîð ñýòãýëäýý áîäîæ ñóðàëöàõ õýðýãòýé. “Õè÷ýýëèéí áóñ öàãààð òà íàð èõýâ÷ëýí þó õèéäýã âý?” ãýñýí ñóäëàà÷èéí àñóóëòàíä èõýíõ îþóòàí “õàìòàð÷ íèéëýõ, öýíãýýíò ãàçàð áàð, ðåñòîðàí, êàðàîêåä îðîõ äóðòàé” ãýæ õàðèóëæýý. Îð÷èí öàãèéí çàëóó õ¿íèé õ¿ñ÷ ìºðººääºã, ÷ºëººò öàãàà ºíãºðººäºã äóð ñîíèðõëûí îð÷èí ìºí ë 人. Ãýõäýý ë ýíý á¿õýí ñóðàõ ìýäýõèéí ºìí¿¿ð îðæ õàðèóëàãäàæ áàéãààä áè íýã èõ áàÿðëàõã¿é áàéãàà þì ãýäãèéã áîäîëöîîðîé. Öàãèéã ¿ð àøèãòàé àøèãëàõûí çýðýãöýý àìüäðàëäàà äýãëýì æóðàì òîãòîîí ìºðäºæ ñóðâààñ õ¿ðýõ ¿ð ä¿í õ¿ðòýõ á¿òýýìæ ÿìàãò ºíäºð áàéõ áîëíî. “Äýãëýì æóðàì òîãòîîæ àæèë õèéäýãã¿é õ¿í õè÷íýýí ÷ òýíãýðëèã àâúÿàñòàé áàéñàí, òýð àâúÿàñûíõàà äºðºâíèé ãóðâûã àøèãëàæ ÷àääàãã¿é íü ìýäýýæ õýðýã” ãýñýí íýãýí óõààíòíû ¿ãèéã ñàíóóëúÿ. Áàãø íàð òàíü òà á¿õýíä ýðäýì íîì õ¿ðòýýõèéí òºëºº óéãàã¿é ÷àðìàéí àæèëëàæ áàéíà. Îþóòíóóä áàãøààðàà õè÷ýýë çààëãàäàã öàã, áàãøã¿é ºíãºðººäºã öàãàà õàðüöóóëààä íýã ¿çýýðýé. Òýãýýä ÷ áàãø íàð ÷èíü ìºíõèéí äàãóóë áèø. Èíãýõëýýð áîëîâñðîëûí èõýíõèéã ººðñ人 øàìäàí õ¿ðòýõ øààðäëàãàòàé íü òîäîðõîé õàðàãäàíà. “Õàìãèéí ñàéí áîëîâñðîë ãýäýã õ¿í ººðºº ººðòºº õ¿ðòýýäýã áîëîâñðîëûã õýëäýã” ãýæ íýðò çîõèîë÷ áè÷æýý. ªºðèéíõºº õºëñ, íóëèìñààð ÿëæ îëñîí ìýäëýã øèã õ¿÷òýé ç¿éë ¿ã¿é ãýäýã.

Ìîíãîë îðíû ìààíü èðýýä¿é Òà íàðûí èðýýä¿é áèëýý. Èðýýä¿é õýìýýõ ºíãºëºã õîòõîíä ¿å òýíãèéíõýíòýéãýý àìüäðàõ ó÷èð ò¿¿íèéõýý òºëºº èë¿¿òýé ñàíàà òàâüæ, àç æàðãàëòàé áîëãîõûã çîðèõ íü õ¿ññýí õ¿ñýýã¿é òààíóóñûí õèéõ àæèë ÷èíü. Øèíý çóóí áîë øèíæëýõ óõààí, òåõíîëîãè, ìýäýýëëèéí ýðèí çóóí, áàñ àð ºâðèéí õààëãàã¿é øèð¿¿í ºðñºë人íèé çóóí áîëíî. Ýíý á¿õýíä Òà íàð á¿ãäýýðýý áýëòãýãäñýí, áýëýí áàéõ ó÷èðòàé. Òýãýõäýý “õè÷ýýë ÷àðìàéëò áîë àç æàðãàëûí ýýæ ìºí”, “àæèëñàã õ¿íä àç æàðãàë èðíý” ãýñýí ñóðãààë ¿ãèéã ÿìàãò ñàíàæ, ººðòºº èë¿¿ íàéäàæ, õè÷ýýí ÷àðìàéæ àç æàðãàëàà ººðºº á¿òýýí äàðõëàíà ø¿¿ ãýñýí èòãýëýýð ñóð÷ àìüäðàõûã çîðèãòóí!

Îþóòíû æèëä òºð çàñãààñàà õ¿ñýõèéí õàìò òºð ò¿ìýíäýý þó ¿ëäýýõ âý ãýäãýý íóõàöòàé áîäîöãîî. Ñóð÷ áóé õîòäîî îþóòíû öýöýðëýãò õ¿ðýýëýí áèé áîëãîæ ñóðãóóëüä ýëñýõýýñýý òºãñºõ õ¿ðòëýý æèëèéí æèëä ìîä öýöýã òàðüæ, òîðäîí óðãóóëæ ¿ëäýýí, óõààíò ä¿¿ íàðòàà ºâëºí óëàìæèëæ çàíøâààñ íèéãýìäýý íýí òóñòàé ¿éëèéã á¿òýýõñýí. Èéì àæèë ñýäâýýñ Çàñãèéí ãàçàð, íèéñëýë, àéìãèéí óäèðäàã÷äûí äýìæëýãèéã ëàâòàéÿà àâíà ãýäýãò îãòõîí ÷ ýðãýëçýõã¿é áàéíà. Ýíý áîë òà á¿õíèé ñàíàà÷ëàí õèéæ ÷àäàõ îëîí àæèëä æèøýý áîëãîí ñàíàà ºãºõ òºäèé ç¿éë ãýäãèéã îéëãîîðîé. Îëíû õ¿÷ îëîìã¿é äàëàé ãýäýã. Ñàíàà íýãäýýä çîðèãëîâîîñ Òà íàð þóã ÷ õèéæ, þóã ÷ á¿òýýæ ÷àäíà. Îþóòíû æèëä îþóòàí çàëóóñûí òºëºº õèéõ àæèë, òà íàðûí ñàíàà÷ëàí ýõë¿¿ëýõ ¿éëñò Òºðèéí òýðã¿¿í áè äýìæëýã ¿ç¿¿ëæ àæèëëàõ áîëíî.

Òà á¿õíèé ýðäýì íîìûí àðèóí ¿éëñ ºëçèéòýé áàéõ áîëòóãàé.