Ýíý õóóëèéí çîðèëò íü òºðèéí íóóöûã òîãòîîõ, õàìãààëàõ, àøèãëàõòàé õîëáîãäñîí õàðèëöààã çîõèöóóëàõàä îðøèíî.

2 äóãààð ç¿éë. Òºðèéí íóóöûí òóõàé õóóëü

Òºðèéí íóóöûí òóõàé õóóëü òîãòîîìæ íü ¯íäñýí õóóëü, ýíý õóóëü, õóóëü òîãòîîìæèéí áóñàä àêòààñ á¿ðäýíý.

Ç äóãààð ç¿éë. Òºðèéí íóóöûí òóõàé îéëãîëò

1. "Òºðèéí íóóö" ãýæ Ìîíãîë Óëñûí õóóëü òîãòîîìæèéí äàãóó òºðèéí íóóöàä õàìààðóóëñàí, òóñ óëñûí ãàäààä áîäëîãî, ýäèéí çàñàã, øèíæëýõ óõààí, òåõíèê-òåõíîëîãè, áàòëàí õàìãààëàõ, òàãíóóë, ñºðºõ òàãíóóë, ã¿éöýòãýõ àæèëòàé õîëáîîòîé áºãººä çàäðóóëáàë ¿íäýñíèé àþóëã¿é áàéäàëä õîð õîõèðîë ó÷ðóóëàõóéö ìýäýýëëèéã òîìú¸îëîë, ä¿ðñ çóðàã, äîõèî òýìäýã, òåõíèê-òåõíîëîãèéí øèéäýë áîëîí ¿éë àæèëëàãààíû õýëáýðýý𠺺ðòºº àãóóëæ áàéãàà ìýäýý, áàðèìò áè÷èã, áèåò ç¿éëèéã õýëíý.

2. ¯íäýñíèé àþóëã¿é áàéäëûã õàíãàõ ¿¿äíýýñ çàðèì áàðèëãà, áàéãóóëàìæ /öààøèä "îáúåêò" ãýõ/, òºðèéí ýðõ á¿õèé áàéãóóëëàãààñ õýðýãæ¿¿ëæ áàéãàà òîäîðõîé ¿éë àæèëëàãààã òºðèéí íóóöàä õàìààðóóëæ áîëíî.

4 ä¿ãýýð ç¿éë. Òºðèéí íóóöûã òîãòîîõ çàð÷èì

Òºðèéí íóóöûã òîãòîîõäîî õóóëü òîãòîîìæèä íèéöñýí, öàã ¿åý îëñîí áàéõ çàð÷èì áàðèìòàëíà.

5 äóãààð ç¿éë. Òºðèéí íóóöàä õàìààðóóëàõ

1. Ìîíãîë Óëñûí ¿íäýñíèé àþóëã¿é áàéäëûí õ¿ðýýíä:

1/ Ìîíãîë Óëñûí ¿íäýñíèé àþóëã¿é áàéäëûí ¿çýë áàðèìòëàë, ýäèéí çàñãèéí àþóëã¿é áàéäëûã õàíãàõòàé õîëáîãäñîí ìýäýý, áàðèìò áè÷èã, áóñàä ç¿éëèéí íóóöàëáàë çîõèõ õýñýã;

2/ Ìîíãîë Óëñûí ãàäààä áîäëîãî, áàéð ñóóðüòàé õîëáîîòîé îíö ÷óõàë ìýäýýëýë, ò¿¿í÷ëýí Ìîíãîë Óëñààñ ãàäààä îðíóóäòàé áàéãóóëñàí íóóöàëáàë çîõèõ ãýðýý, õýëýëöýýð, òýäãýýðèéí òºñºë.

2. Áàòëàí õàìãààëàõ õ¿ðýýíä:

1/ áàòëàí õàìãààëàõ áîäëîãî, ¿çýë áàðèìòëàë, öýðãèéí íîìëîë, òýäãýýðòýé õîëáîãäîõ áàðèìò áè÷ãèéí íóóöàëáàë çîõèõ õýñýã;

2/ ñòðàòåãè, îïåðàòèâûí òºëºâëºãºº, ò¿¿íèé áèåëýëòèéí ìýäýý, öýðãèéí ñòðàòåãè, îïåðàòèâ, äàé÷èëãààíû äýëãýí áàéãóóëàëò, îïåðàöè, áàéëäààíûã áýëòãýõ, õýðýãæ¿¿ëýõ áàéëäààíû óäèðäëàãûí áàðèìò áè÷èã, çýâñýãò òýìöýë ÿâóóëàõ àðãà, áàéëäààíû áîëîí äàé÷èëãààíû áýëýí áàéäàë, äàé÷èëãààíû íººö, ò¿¿íèé àøèãëàëòûí òóõàé ìýäýýëýë;

3/ öýðãèéí çýâñýã òåõíèêèéã øèíýýð áèé áîëãîõ, õóäàëäàí àâàõ, áîëîâñðîíãóé áîëãîõîä ÷èãëýñýí ýðäýì øèíæèëãýý, òóðøèëò, çîõèîí á¿òýýõ àæèë, ýíý çîðèëãîîð õýðýãæ¿¿ëæ áàéãàà õºòºëáºð, òýäãýýðèéí áèåëýëò, ¿ð ä¿í;

4/ íóóö çýâñýã, ò¿¿í÷ëýí òåõíèê õýðýãñëèéí íýð, òºðºë, òåõíèêèéí ºãºãäýõ¿¿í, áàéëäààíä àøèãëàõ áîëîìæ;

5/ óëñûã áàòëàí õàìãààëàõàä îíöãîé à÷ õîëáîãäîë á¿õèé îáüåêòûí áàéðëàë, çîðèóëàëò, áýëýí áàéäëûí çýðýãëýë, õàìãààëàëò, òýäãýýð îáúåêòûí çóðàã òºñºë, äàãàëäàõ áàðèìò áè÷èã, çàðäëûí òºñºâ, îáüåêò áàðüæ áàéãóóëàõààð îëãîñîí ãàçàð íóòàã, õîëáîãäîõ áóñàä ìýäýýëýë;

6/ çýâñýãò õ¿÷èí, áóñàä öýðãèéí àíãè, ñàëáàðûí çîðèóëàëò, çýâñýã, òåõíèêèéí õàíãàëò. íóóöàëñàí áîëîí òóñãàé òîìèëãîîò áàéðëàë, æèíõýíý íýð, çýâñýãëýë, áèå á¿ðýëäýõ¿¿íèé òîî;

7/ Ìîíãîë Óëñûí ÿàì, òóñãàé ãàçàð, àéìàã, íèéñëýëèéí äàé÷èëãààíû äààëãàâàð, æèëèéí òîîöîîò õýðýãöýýíèé çàõèàëãà, òºëºâëºãºº;

8/ èðãýíèé õàìãààëàëòûí íèéòèéí äàé÷èëãààíû àðãà õýìæýýã õýðýãæ¿¿ëýõ áîëîí îíöãîé íºõöºë áàéäëûí ¿åä õ¿í àìûí àþóëã¿é áàéäëûã õàíãàõ òºëºâëºãºº, õàíãàëòûí îáüåêòóóäûí áàéðëàë, çîðèóëàëò, ýíý ¿åä äýä á¿òöèéã àøèãëàõòàé õîëáîãäñîí ìýäýýëýë;

9/ óëñûí õèëèéí õàìãààëàëò, øàëãàí íýâòð¿¿ëýõ àëáàíû çîõèîí áàéãóóëàëò, àðãà àæèëëàãàà, òýäãýýðò õîëáîãäîõ ìýäýýëýë.

Ç. Ýäèéí çàñàã, øèíæëýõ óõààí, òåõíèê-òåõíîëîãèéí õ¿ðýýíä:

1/ ¯íäýñíèé àþóëã¿é áàéäàë, ýäèéí çàñàã, áàòëàí õàìãààëàõàä îíöãîé à÷ õîëáîãäîë á¿õèé ýðäýì øèíæèëãýý, ñóäàëãààíû á¿òýýë, òóðøèëò, íýýëò, çóðàã òºñºë, ¿íäýñíèé áîëîí äýâøèëòýò òåõíîëîãè;

2/ öýðãèéí çîðèóëàëòòàé á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýõ áîëîí äàé÷èëãààíû õ¿÷èí ÷àäàë, óëñûí ìàòåðèàëëàã íººöèéí áîäèò õýìæýý, áàéðëàë;

3/ áàòëàí õàìãààëàõ áîëîí ýäèéí çàñãèéí àþóëã¿é áàéäëûã õàíãàõàä à÷ õîëáîãäîë á¿õèé ñòðàòåãèéí ò¿¿õèé ýä, ìàòåðèàëûí íººö, îëáîðëîëò, íèéë¿¿ëýëòèéí õýìæýý;

4/ òºðèéí íóóöûã õàìãààëàõ àðãà õýðýãñýë, ýíý òàëààð àâ÷ õýðýãæ¿¿ëæ áàéãàà àðãà õýìæýý, òýäãýýðèéí òóõàé ìýäýýëýë.

4. Òàãíóóë, ñºðºõ òàãíóóë, ã¿éöýòãýõ àæëûí õ¿ðýýíä:

1/ òàãíóóë, ñºðºõ òàãíóóëûí ¿éë àæèëëàãàà, ã¿éöýòãýõ àæëûí àðãà õýëáýð, õ¿÷ õýðýãñýë, ìýäýýëëèéí ýõ ñóðâàëæ, îðîí òîî, çîõèîí áàéãóóëàëò, áàðèìò áè÷èã, àðõèâ, ìýäýýëëèéí ñàí, ñàíõ¿¿æèëòèéí òóõàé ìýäýýëýë;

2/ òºðèéí õîëáîîíû íóóöëàë á¿õèé ñèñòåì, ò¿¿íä õîëáîãäîõ áàðèìò áè÷èã, òºðèéí øèôð, ò¿¿íèéã àøèãëàõ àðãà, àæèëëàãàà.

3/ öàãäàà, òàãíóóë, õîðèõ áàéãóóëëàãûí ãàëò çýâñýã, òóñãàé õýðýãñëèéí õàíãàëò, íººö, íèéòèéí ýìõ çàìáàðààã¿é áàéäëûí ¿åä òàãíóóë, öàãäààãèéí áàéãóóëëàãà, äîòîîäûí öýðãèéí àæèëëàõ òºëºâëºãºº, óëñûí îíö ÷óõàë îáúåêòûí õàìãààëàëòûí õ¿÷ õýðýãñëèéí òóõàé ìýäýýëýë, äàéíû áîëîí äàéí á¿õèé áàéäëûí ¿åä õîðèõ áàéãóóëëàãûí àæèëëàõ òºëºâëºãºº, ò¿¿íä õîëáîãäîõ áóñàä áàðèìò áè÷èã;

4/ Ìîíãîë Óëñûí ¿íäýñíèé àþóëã¿é áàéäëûã õàíãàõ çîðèëãîîð òºðèéí ýðõ á¿õèé áàéãóóëëàãààñ õýðýãæ¿¿ëæ áóé ¿éë àæèëëàãàà.

5. Öààçààð àâàõ ÿëûã ã¿éöýòãýõ æóðàì, ýíý ç¿éëèéí 2 äàõü õýñãèéí "4, 5", Ç äàõü õýñãèéí "2, 3", 4 äýõ õýñãèéí "1"-òýé õîëáîîòîéãîîð òºðèéí íóóöàä õàìààðóóëàõ øààðäëàãàòàé îáúåêòóóä.

6 äóãààð ç¿éë. Òºðèéí íóóöûí æàãñààëò

1. Òºðèéí íóóöûí æàãñààëòûã õóóëèàð áàòàëíà.

2. Õóóëü ãàðãàõã¿éãýýð àëèâàà ìýäýý, áàðèìò áè÷èã, áèåò ç¿éëèéã òºðèéí íóóöàä õàìààðóóëàõûã õîðèãëîíî.

7 äóãààð ç¿éë. Òºðèéí íóóöûã òîãòîîõ

Òºðèéí íóóöûã òîãòîîõ ¿éë àæèëëàãàà íü ìýäýý, áàðèìò áè÷èã, áèåò ç¿éëèéã òºðèéí íóóöûí æàãñààëòàä õàìààðóóëàõ øèéäâýð ãàðãàõ, áîëîâñðóóëàõ, íóóöëàõ àæèëëàãààíààñ òóñ òóñ á¿ðäýíý.

8 äóãààð ç¿éë. Òºðèéí íóóöûã áîëîâñðóóëàõ

1. Áàéãóóëëàãà, àëáàí òóøààëòàí íü òºðèéí íóóöàä õàìààðàõ ìýäýý, áàðèìò áè÷èã áîëîâñðóóëàõ, áèåò ç¿éëèéã õèéõ, ¿éëäâýðëýõ, îáüåêò áàðüæ áàéãóóëàõ, òîäîðõîé ¿éë àæèëëàãààã õýðýãæ¿¿ëýõ /öààøèä "òºðèéí íóóöûã áîëîâñðóóëàõ" ãýõ/-äýý ýíý õóóëèéí 1Ç äóãààð ç¿éëèéí 1 äýõ õýñãèéí 2-ûí "á"-ä çààñàí æóðìûã áàðèìòàëíà:

2. Áàéãóóëëàãà, àëáàí òóøààëòíààñ òºðèéí íóóöûã áîëîâñðóóëàõàä ºã÷ áóé ñàíàë, ä¿ãíýëò íü òóõàéí ç¿éëèéã òºðèéí íóóöàä õàìààðóóëàõàä õ¿ðãýæ áóé ìýäýýëëèéã àãóóëñàí áàéâàë òýäãýýðèéã íóóöûí çýðýãëýëòýéä àäèëòãàí òîîöîæ õàìãààëàëòàä àâíà.

Ç. Òºðèéí íóóöàä õàìààðàõ ç¿éëèéí òóõàé àñóóäëûã ýíý õóóëèéí 1Ç äóãààð ç¿éëèéí 1 äýõ õýñãèéí 2-ûí "á"-ä çààñàí æóðìûã áàðèìòëàí õààëòòàé õýëýëöýíý.

9 ä¿ãýýð ç¿éë. Òºðèéí íóóöàä õàìààðóóëàõ øèéäâýð ãàðãàõ

1. Ìýäýý, áàðèìò áè÷èã, áèåò ç¿éëèéã òºðèéí íóóöûí æàãñààëòàä õàìààðóóëàõ ñàíàëûã áàéãóóëëàãà, àëáàí òóøààëòàí, èðãýäýýñ Òàãíóóëûí òºâ ãàçàðò ãàðãàíà.

2. Òàãíóóëûí òºâ ãàçàð òóõàéí ñàíàëûã ñóäëàí áîëîâñðóóëæ Çàñãèéí ãàçàðò 2 äîëîî õîíîãèéí äîòîð îðóóëíà.

Ç. Çàñãèéí ãàçàð òºðèéí íóóöàä õàìààðóóëàõ òóõàé àñóóäëûã íàðèéâ÷ëàí ñóäàëæ, ¯íäýñíèé àþóëã¿é áàéäëûí çºâëºëä òàíèëöóóëàí 30 õîíîãèéí äîòîð Óëñûí Èõ Õóðàëä ºðãºí ìýä¿¿ëíý.

4. Òºðèéí íóóöûí æàãñààëòàä ìýäýý, áàðèìò áè÷èã, áèåò ç¿éëèéã õàìààðóóëàõ òóõàé øèéäâýð ãàðãàõäàà íóóöûí çýðýãëýëýýñ íü õàìààðàí òýäãýýðèéí æèíõýíý íýðèéã òºëººë¿¿ëñýí íýð, øèôð, äóãààð õýðýãëýæ áîëíî.

10 äóãààð ç¿éë. Òºðèéí íóóöûã íóóöëàõ

1. Ìýäýý, áàðèìò áè÷èã, áèåò ç¿éëèéã íóóöëàõ àðãà õýìæýýã òýäãýýðèéã òºðèéí íóóöàä õàìààðóóëàõ òóõàé õóóëü õ¿÷èí òºãºëäºð áîëñîí ºäðººñ ýõëýí õîëáîãäîõ áàéãóóëëàãà, àëáàí òóøààëòàí àâ÷ õýðýãæ¿¿ëíý.

2. Ìýäýý, áàðèìò áè÷ãèéã íóóöëàõäàà òºðèéí íóóöûí çýðýãëýëèéã òîäîðõîéëñîí òýìäýã äàðæ, òºëººë¿¿ëñýí íýð, øèôð, äóãààðûã òàâèíà.

Ç. Áèåò ç¿éëèéã íóóöëàõäàà íóóöûí òýìäýã, òºëººë¿¿ëñýí íýð, øèôð, äóãààðûã òóõàéí ç¿éëèéí ñàâ, áàãëàà áîîäîë, äàãàëäàõ áàðèìò áè÷èãò äàðæ òýìäýãëýíý.

4. Îáüåêò, òîäîðõîé ¿éë àæèëëàãààã íóóöëàõäàà òýäãýýðèéã õàëõëàõ àðãà õýìæýýã Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷èéí áàòàëñàí æóðìûí äàãóó õýðýãæ¿¿ëíý.

11 ä¿ãýýð ç¿éë. Òºðèéí íóóöûí çýðýãëýë

1. Òºðèéí íóóöûã çàäðóóëñíààñ Ìîíãîë Óëñûí àøèã ñîíèðõîë, àþóëã¿é áàéäàëä ó÷èð÷ áîëîõ õîð óðøãèéí õýìæýýíýýñ õàìààðàí òºðèéí íóóöûí çýðýãëýëèéã òîãòîîíî.

2. Òºðèéí íóóö íü äàðààõü çýðýãëýëòýé áàéíà:

1/ îíö ÷óõàë-ìàø íóóö;

2/ ìàø íóóö;

Ç/ íóóö.

Ç. Ìýäýý, áàðèìò áè÷èã, áèåò ç¿éëèéã òºðèéí íóóöàä õàìààðóóëàõààð Òàãíóóëûí òºâ ãàçàðò ñàíàë îðóóëñàí ºäðººñ ýõëýí øààðäëàãàòàé áîë òýäãýýðèéã "îíö ÷óõàë-ìàø íóóö" çýðýãëýëòýéä òîîöîæ õàìãààëàëòàä àâíà.

4. Òºðèéí íóóöûí çýðýãëýëèéã òîäîðõîéëñîí òýìäãèéã òºðèéí íóóöàä ¿ë õàìààðàõ ìýäýý, áàðèìò áè÷èã, áóñàä ç¿éëä õýðýãëýõèéã õîðèãëîíî.

12 äóãààð ç¿éë. Òºðèéí íóóöûã õàìãààëàõ

1. Òºðèéí íóóö íü òºðèéí õàìãààëàëòàä áàéíà.

2. "Òºðèéí íóóöûã õàìãààëàõ" ãýæ òºðèéí á¿õ øàòíû áàéãóóëëàãà, àëáàí òóøààëòíààñ òºðèéí íóóöûã çàäðóóëàõã¿é áàéõ çîðèëãîî𠺺ðèéí á¿ðýí ýðõèéí õýìæýýíä àâ÷ õýðýãæ¿¿ëæ áóé àðãà õýìæýý, àðãà õýðýãñëèéí öîãöîëáîðûã îéëãîíî.

Ç. "Òºðèéí íóóöûã õàðèóöàõ" ãýæ ýðõ á¿õèé áàéãóóëëàãà, àëáàí òóøààëòíààñ òºðèéí íóóöûã õàìãààëàõ, õàäãàëàõ, àøèãëàõ ¿éë àæèëëàãààã õàìààðóóëàí îéëãîíî.

4. Òºðèéí íóóöûã õàðèóöäàã, ýñõ¿ë òºðèéí íóóöòàé àëáàí ¿¿ðãèéí äàãóó òàíèëöñàí àëáàí òóøààëòàí, èðãýí òºðèéí íóóöûã çàäðóóëàõ, õóâèéí çîðèëãîîð àøèãëàõûã õîðèãëîíî.

5. Òºðèéí íóóöûã îëæ àâàõ çîðèëãîîð õàéõ, áóñäàä òàðààõûã õîðèãëîíî.

1Ç äóãààð ç¿éë. Òºðèéí íóóöûã õàìãààëàõ òàëààð

1. Óëñûí Èõ Õóðàë, Åðºíõèéëºã÷, Çàñãèéí ãàçàð òºðèéí íóóöûã õàìãààëàõ òàëààð äàðààõü á¿ðýí ýðõèéã õýðýãæ¿¿ëíý:

1/ Óëñûí Èõ Õóðàë:

à/ òºðèéí íóóöûã õàìãààëàõ ¿éë àæèëëàãààíû ýðõ ç¿éí ¿íäñèéã òîãòîîõ;

á/ ¯íäýñíèé àþóëã¿é áàéäëûí çºâëºë, Çàñãèéí ãàçðûí ñàíàëûã ¿íäýñëýí òºðèéí íóóöûí çýðýãëýëèéã áàòàëæ, òºðèéí íóóöûí õóãàöààã òîãòîîõ, ñóíãàõ áîëîí òºðèéí íóóöûã èë áîëãîõ àñóóäëûã øèéäâýðëýõ;

â/ íóóöûí òóõàé õóóëü òîãòîîìæèéí áèåëýëòýä õÿíàëò òàâèõ.

2/ Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷ íü ¯íäýñíèé àþóëã¿é áàéäëûí çºâëºëèéí òýðã¿¿íèé õóâüä:

à/ òºðèéí íóóöûí õàìãààëàëòûí òàëààð Çàñãèéí ãàçðûí ìýäýýëëèéã ñîíñîõ, ÷èãëýë ºãºõ, òºðèéí íóóöûã õàìãààëàõ òàëààð õîëáîãäîõ áàéãóóëëàãà, àëáàí òóøààëòíû ¿éë àæèëëàãààòàé òàíèëöàõ;

á/ òºðèéí íóóöûã áîëîâñðóóëàõ, õàäãàëàõ, õàìãààëàõ, àøèãëàõ, îáüåêò, òîäîðõîé ¿éë àæèëëàãààã õàëõëàõ, òºðèéí íóóöòàé òàíèëöàõ, òºðèéí íóóöûã øèëæ¿¿ëýõ, òàòàí àâàõ, õààëòòàé õóðàëäààí õèéõ æóðìûã áàòëàõ.

Ç/ Ìîíãîë Óëñûí Çàñãèéí ãàçàð:

à/ òºðèéí íóóöûã õàìãààëàõ àæëûã ÷èãë¿¿ëýí óäèðäàæ, òºðèéí íóóöûí òóõàé õóóëü òîãòîîìæèéí õýðýãæèëòèéã çîõèîí áàéãóóëàõ;

á/ òºðèéí íóóöûí õàäãàëàëò, õàìãààëàëòàä õÿíàëò òàâèõ, øàëãàõ.

2. Óëñûí Èõ Õóðàë, Åðºíõèéëºã÷, Çàñãèéí ãàçàð íü òºðèéí íóóöûã õàìãààëàõ òàëààð õóóëü òîãòîîìæèä çààñàí áóñàä á¿ðýí ýðõèéã õýðýãæ¿¿ëíý.

14 ä¿ãýýð ç¿éë. Òºðèéí íóóöûã õàðèóöàæ áóé

1. Òºðèéí íóóöûã õàðèóöàæ áàéãàà òºðèéí á¿õ øàòíû áàéãóóëëàãà äàðààõü á¿ðýí ýðõèéã õýðýãæ¿¿ëíý:

1/ ñàëáàðûíõàà õýìæýýíä õàäãàëàãäàæ áàéãàà áîëîí áóñàä áàéãóóëëàãûí õàðèóöàæ áóé ººðèéí ñàëáàðò õàìààðàõ òºðèéí íóóöûí àøèãëàëò, õàìãààëàëòàä õÿíàëò òàâèõ;

2/ ìýäýý, áàðèìò áè÷èã, áèåò ç¿éëèéã òºðèéí íóóöàä õàìààðóóëàõ, çýðýãëýë òîãòîîëãîõ, ò¿¿í÷ëýí òºðèéí íóóöûã èë áîëãîõ àñóóäëààð Òàãíóóëûí òºâ ãàçàðò ñàíàëàà îðóóëàõ;

Ç/ òºðèéí íóóöûã øèëæ¿¿ëýõ, òàòàí àâàõ òóõàé ñàíàëàà Òàãíóóëûí òºâ ãàçàðò îðóóëàõ;

4/ òºðèéí íóóöûã òóõàéí áàéãóóëëàãà õàðèóöàæ áóé ýñýõ òàëààð õºíäëºíãèéí ýòãýýäýä òàéëáàð ºãºõººñ òàòãàëçàõ;

5/ ýðõ õýìæýýíèéõýý õ¿ðýýíä òºðèéí íóóöûã õàìãààëàõòàé õîëáîãäñîí áóñàä á¿ðýí ýðõèéã õýðýãæ¿¿ëýõ.

2. Íóòãèéí ººðºº óäèðäàõ áàéãóóëëàãà, á¿õ øàòíû Çàñàã äàðãà íü òºðèéí íóóöûã õàìãààëàõ àæëûã õóóëü òîãòîîìæèéí äàãóó õýðýãæ¿¿ëæ, øààðäëàãàòàé òîõèîëäîëä àñóóäëûã çîõèõ æóðìààð õîëáîãäîõ áàéãóóëëàãàä òàâüæ øèéäâýðë¿¿ëíý.

Ç. Áàéãóóëëàãà íü ººðò õàäãàëàãäàæ áàéãàà òºðèéí íóóöûã õàðèóöàæ, ò¿¿íèéã õàìãààëàõ àðãà õýìæýýã õóóëü òîãòîîìæ, Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷èéí áàòàëñàí æóðàìä íèéö¿¿ëýí çîõèîí áàéãóóëíà.

15 äóãààð ç¿éë. Òàãíóóëûí òºâ ãàçðûí á¿ðýí ýðõ

1. Òàãíóóëûí òºâ ãàçàð íü òºðèéí íóóöûã õàäãàëàõ, õàìãààëàõ, àøèãëàõ àæëûã óëñûí õýìæýýíä çîõèöóóëàõ, ìýðãýæèë, àðãà ç¿éí óäèðäëàãààð õàíãàõ ¿¿ðãèéã õ¿ëýýæ, äàðààõü á¿ðýí ýðõèéã õýðýãæ¿¿ëíý:

1/ òºðèéí íóóö çàäðàõààñ óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ àðãà õýìæýý àâàõ;

2/ òºðèéí íóóöûã õàðèóöàæ áàéãàà áàéãóóëëàãà, àëáàí òóøààëòàí òºðèéí íóóöûã õýðõýí àøèãëàæ, õàìãààëæ áàéãààä õÿíàëò òàâèõ, øàëãàõ;

Ç/ òºðèéí íóóöûã õàìãààëàõ òóõàé õóóëü òîãòîîìæ, Åðºíõèéëºã÷, Çàñãèéí ãàçðûí øèéäâýðèéã õýðýãæ¿¿ëýõ òàëààð õîëáîãäîõ áàéãóóëëàãóóäòàé õàìòðàí àæèëëàõ, òºðèéí íóóöûã õàäãàëàõ, õàìãààëàõ, àøèãëàõ àæëûã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ ñàíàëàà Çàñãèéí ãàçàðò îðóóëàõ;

4/ ìýäýý, áàðèìò áè÷èã, áèåò ç¿éëèéã òºðèéí íóóöàä õàìààðóóëàõ, òºðèéí íóóöûã òàòàí àâàõ, øèëæ¿¿ëýõ, èë áîëãîõ, íóóöûí çýðýãëýëèéã òîãòîîõ, òºðèéí íóóöûí õóãàöààã ñóíãàõ àñóóäëààð ñàíàëàà áîëîâñðóóëæ Çàñãèéí ãàçàðò îðóóëàõ;

5/ òºðèéí íóóöàä õàìààðàõ ìýäýý, áàðèìò áè÷ãèéã äàìæóóëàõ òºðèéí õîëáîî, øóóäàí, øèôð, òîîí ìýäýýëëèéí õàðèëöààíû ñ¿ëæýýãýýð ¿éë÷ëýõ;

6/ òºðèéí íóóöàä õàìààðàõ ìýäýý, áàðèìò áè÷èã, áèåò ç¿éëèéã ¿ã¿é áîëãîñîí, òºðèéí íóóöûã çàäðóóëñàí òîõèîëäîëä õýðýã á¿ðòãýëò, ìºðäºí áàéöààëò ÿâóóëàõ;

7/ õóóëü òîãòîîìæîîð îëãîãäñîí áóñàä á¿ðýí ýðõ.

2. Òºðèéí õîëáîî, øóóäàí, øèôð, òîîí ìýäýýëëèéí õàðèëöààíû ä¿ðìèéã Çàñãèéí ãàçàð áàòàëíà.

16 äóãààð ç¿éë. Òºðèéí íóóöûã õàðèóöóóëàõ

1. Òºðèéí íóóöûã õàðèóöàõ íóóöûí àæèëòíûã óóë àæèëä àâàõûí ºìíº òàãíóóëûí áàéãóóëëàãà øàëãàæ çºâøººðºë îëãîíî.

2. Òàãíóóëûí áàéãóóëëàãûí çºâøººðºëã¿éãýýð òºðèéí íóóöûã õàðèóöóóëàõûã õîðèãëîíî.

17 äóãààð ç¿éë. Íóóöûí àæèëòíû ýðõ ç¿éí

Íóóöûí àæèëòàí íü äàðààõü ýðõ ç¿éí áàéäëûí îíöëîãòîé áàéíà:

1/ ãàäààäàä õóâèéí õýðãýýð çîð÷èõ òîõèîëäîëä çîõèõ áàéãóóëëàãûí çºâøººðºë àâàõ;

2/ ãàäààäûí èðãýí, áàéãóóëëàãàòàé àëáàí áóñ õàðèëöàà òîãòîîñîí áîë ýíý òóõàé áàéãóóëëàãàäàà ìýäýãäýõ;

Ç/ õàðèóöàæ áàéãàà òºðèéí íóóöûí çýðýãëýë, àæèëëàñàí õóãàöààíààñ õàìààðàí òóõàéí áàéãóóëëàãàä òîãòîîñîí æóðìûí äàãóó öàëèíãèéí íýìýãäýë àâàõ.

18 äóãààð ç¿éë. Òºðèéí íóóöûã õàðèóöóóëàõûã çîãñîîõ

1. Íóóöûí àæèëòàí õ¿ëýýñýí ¿¿ðãýý çºð÷ñºí òîõèîëäîëä çàõèðãààíû øèéäâýðýýð òºðèéí íóóö õàðèóöóóëàõûã çîãñîîæ, õîëáîãäîõ õóóëü òîãòîîìæèä çààñàí õàðèóöëàãà õ¿ëýýëãýíý.

2. Òºðèéí íóóö õàðèóöóóëàõûã çîãñîîñîí íü òºðèéí íóóöûã çàäðóóëàõã¿é áàéõ òàëààð óóë ýòãýýäèéí óðüä õ¿ëýýñýí ¿¿ðãýýñ ÷ºëººëºõ ¿íäýñëýë áîëîõã¿é.

19 ä¿ãýýð ç¿éë. Òºðèéí íóóöòàé òàíèëöàõ ýðõ

1. Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷, Óëñûí Èõ Õóðëûí äàðãà, Åðºíõèé ñàéä íü òàíèëöóóëàõûã õóóëèàð õîðèãëîñíîîñ áóñàä òºðèéí íóóöòàé çýðýãëýë õàðãàëçàõã¿éãýýð òàíèëöàíà.

2. Óëñûí Èõ Õóðëûí áîëîí Çàñãèéí ãàçðûí ãèø¿¿í, òýäãýýðòýé àäèëòãàõ áóñàä àëáàí òóøààëòàí íü àëáàí ¿¿ðãèéí øààðäëàãààð òàíèëöâàë çîõèõ òºðèéí íóóöòàé ýíý õóóëèéí 1Ç äóãààð ç¿éëèéí 1 äýõ õýñãèéí 2-ûí "á"-ä çààñàí æóðìûí äàãóó òàíèëöàíà.

Ç. Òºðèéí íóóöòàé õîëáîãäñîí àñóóäëûã õÿíàí øàëãàõ çîðèëãîîð Óëñûí Èõ Õóðëààñ áàéãóóëñàí êîìèññûí ãèø¿¿í, ýñõ¿ë ìºíõ¿¿ çîðèëãîîð Óëñûí Èõ Õóðëààñ òóñãàéëàí ýðõ îëãîãäñîí õ¿í òóõàéí øàëãàõ àñóóäëûí õ¿ðýýíä õàìààðàõ òºðèéí íóóöòàé çýðýãëýë õàðãàëçàõã¿éãýýð òàíèëöàíà.

4. Òºðèéí íóóöûã õàðèóöàæ áàéãàà òºðèéí òºâ, îðîí íóòãèéí áîëîí áóñàä áàéãóóëëàãûí òºðèéí íóóöòàé òàíèëöàõ ýðõ á¿õèé àëáàí òóøààëòíû æàãñààëòûã òàãíóóëûí áàéãóóëëàãûí ñàíàëûã ¿íäýñëýí òóõàéí áàéãóóëëàãûí äàðãà áàòàëíà.

20 äóãààð ç¿éë. Òºðèéí íóóöûã øèëæ¿¿ëýõ, òàòàí àâàõ

1. Òºðèéí íóóöûã äàðààõü ¿íäýñëýëýýð øèëæ¿¿ëæ áîëíî:

1/ ¯íäýñíèé àþóëã¿é áàéäëûã õàíãàõòàé õîëáîãäóóëàí òºðèéí íóóöûã áóñàä áàéãóóëëàãàòàé õàìòðàí àøèãëàæ òîäîðõîé çîðèëãî áèåë¿¿ëýõ;

2/ ýíý ç¿éëèéí 2 äàõü õýñýãò çààñàí ¿íäýñëýëýýð.

2. Òºðèéí íóóöûã äàðààõü òîõèîëäîëä òºðèéí òºâ áàéãóóëëàãà íü òàòàí àâíà:

1/ òºðèéí íóóöûã õàìãààëàõ ¿¿ðãýý çîõèõ ¸ñîîð áèåë¿¿ëýýã¿éãýýñ òºðèéí íóóö çàäðàõ áîäèò íºõöºë áàéäàë áèé áîëñîí;

2/ òóõàéí áàéãóóëëàãà òàòàí áóóãäñàí áóþó ººð÷ëºí áàéãóóëàãäñàíû óëìààñ òºðèéí íóóöûã õàðèóöàõ ¿¿ðýãã¿é áîëñîí;

Ç/ íºõöºë áàéäàë ººð÷ëºãäñºíèé óëìààñ òºðèéí íóóöûã òóõàéí áàéãóóëëàãà ººðèéí õ¿÷ýýð õàìãààëàõ áîëîìæã¿é áîëñîí.

21 ä¿ãýýð ç¿éë. Òºðèéí íóóöûã èë áîëãîõ

1. "Òºðèéí íóóöûã èë áîëãîõ" ãýæ òºðèéí íóóöûã Óëñûí Èõ Õóðëûí øèéäâýðýýð òºðèéí õàìãààëàëòààñ ãàðãàõûã õýëíý.

2. Òºðèéí íóóöûã äàðààõü ¿íäýñëýëýýð èë áîëãîíî:

1/ íºõöºë áàéäàë ººð÷ëºãäñºíèé óëìààñ íóóöëàõ øààðäëàãàã¿é áîëñîí;

2/ íóóöëàõ õóãàöàà äóóñãàâàð áîëñîí;

Ç/ õóóëüä çààñàí áóñàä ¿íäýñëýë.

Ç. Òºðèéí íóóöûã èë áîëãîõ àñóóäëûã ¯íäýñíèé àþóëã¿é áàéäëûí çºâëºëèéí ñàíàëûã ¿íäýñëýí Çàñãèéí ãàçàð Óëñûí Èõ Õóðàëä ºðãºí ìýä¿¿ëíý.

4. ¯íäýñíèé àþóëã¿é áàéäëûí ýðõ àøãèéí ¿¿äíýýñ òºðèéí íóóöûã ÿàðàëòàé èë áîëãîõ øààðäëàãà ãàðñàí îíöãîé òîõèîëäîëä Òàãíóóëûí òºâ ãàçðûí äàðãûí ñàíàëûã ¿íäýñëýí Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷ óóë àñóóäëûã øèéäâýðëýíý.

22 äóãààð ç¿éë. Òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãà, õóâü

¯íäýñíèé àþóëã¿é áàéäëûã õàìãààëàõ çîðèëãîîð øààðäëàãàòàé òîõèîëäîëä òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãà, õóâü õ¿íèé íóóöûã ýíý õóóëüä çààñàí æóðìûí äàãóó òºðèéí íóóöàä õàìààðóóëæ áîëíî. Èéíõ¿¿ õàìààðóóëñíààñ ó÷èð÷ áîëîõ ýä õºðºíãèéí õîõèðëûã ºì÷ëºã÷òýé áàéãóóëñà&iacu